Λογική και παραλογισμός
Πηγή - Λόγος στην Εξέγερση- Μαρξιστική Φιλοσοφία και Σύγχρονη Επιστήμη, Άλαν Γουντς και Τεντ Γκραντ, Aakar Books, 2007 Αυτή είναι η εισαγωγική ενότητα του πρώτου μέρους του βιβλίου. Άλλα μέρη θα δημοσιευτούν σταδιακά - Μετάφραση και επιμέλεια - Narayan Giri  1. Εισαγωγή Ζούμε σε μια περίοδο βαθιάς ιστορικής αλλαγής. Μετά από 40 χρόνια άνευ προηγουμένου οικονομική ανάπτυξη, η οικονομία της αγοράς αγγίζει τα όριά της. Παρά τα βάρβαρα εγκλήματά της κατά την άνοδο του καπιταλισμού, έφερε επανάσταση στις παραγωγικές δυνάμεις, θέτοντας έτσι τα θεμέλια μιας νέας τάξης της κοινωνίας. Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και η Ρωσική Επανάσταση σηματοδοτούσαν μια αποφασιστική αλλαγή στον ιστορικό ρόλο του καπιταλισμού. Από εργαλείο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, μετατράπηκε σε τεράστιο καρφί στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Η περίοδος των αναταραχών στη Δύση το 1948-73 θεωρήθηκε ως η υπόσχεση μιας νέας αυγής. Αλλά τα κέρδη περιορίστηκαν σε μια χούφτα ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών. Υπήρχε ανεργία, φτώχεια, πόλεμος και εκμετάλλευση σε πρωτοφανή κλίμακα για τα δύο τρίτα της ανθρωπότητας που ζούσε στον Τρίτο Κόσμο. Αυτή η περίοδος του καπιταλισμού τελείωσε με τη λεγόμενη «πετρελαϊκή κρίση» του 1973-74. Τότε δεν επέστρεψαν στα επίπεδα ανάπτυξης και απασχόλησης που είχαν πετύχει στη μεταπολεμική περίοδο. Μια κοινωνική τάξη σε μια κατάσταση μη αναστρέψιμης παρακμής εκφράζεται σε πολιτισμική παρακμή. Αυτό αντικατοπτρίζεται με εκατό διαφορετικούς τρόπους. Μια γενική ατμόσφαιρα ανησυχίας και απαισιοδοξίας για το μέλλον επικρατεί, ιδιαίτερα μεταξύ των διανοουμένων. Κάποιος που χθες μίλησε με σιγουριά για την επιταγή της ανθρώπινης προόδου και ανάπτυξης τώρα βλέπει μόνο σκοτάδι και αβεβαιότητα. Ο 20ός αιώνας έφτασε στο τέλος του με δύο τρομερούς παγκόσμιους πολέμους, την οικονομική κατάρρευση και τον εφιάλτη του φασισμού στον Μεσοπόλεμο. Ήταν μια αυστηρή προειδοποίηση ότι η προοδευτική φάση του καπιταλισμού είχε ήδη περάσει. Η κρίση του καπιταλισμού διαπερνά όλα τα κοινωνικά στρώματα. Αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό φαινόμενο. Αντικατοπτρίζεται στην κερδοσκοπία και τη διαφθορά, την κατάχρηση ναρκωτικών, τη βία, τη διάχυτη αλαζονεία και την αδιαφορία για τα βάσανα των άλλων, τη διάλυση της αστικής οικογένειας και την κρίση της αστικής ηθικής, κουλτούρας και φιλοσοφίας. Πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά; Ένα από τα συμπτώματα μιας ταραγμένης κοινωνικής τάξης είναι ότι η άρχουσα τάξη αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως εμπόδιο στην ανάπτυξη της κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Μαρξ, οι κυρίαρχες ιδέες κάθε κοινωνίας είναι οι ιδέες της άρχουσας τάξης. Στην ακμή της η αστική τάξη όχι μόνο έπαιξε έναν προοδευτικό ρόλο στο να σπρώξει πίσω τα όρια του πολιτισμού, αλλά γνώριζε καλά το γεγονός. Αυτή τη στιγμή, οι στρατηγοί κεφαλαίου είναι απαισιόδοξοι. Είναι εκπρόσωποι ενός ιστορικά καταδικασμένου συστήματος, αλλά οι ίδιοι δεν μπορούν να συμβιβαστούν με αυτό το γεγονός. Αυτή η κεντρική αντίφαση είναι ο καθοριστικός παράγοντας, που αφήνει το στίγμα της στον τρόπο σκέψης της αστικής τάξης σήμερα. Ο Λένιν είπε κάποτε ότι ένας άνθρωπος που στέκεται στην άκρη ενός γκρεμού δεν μπορεί να συλλογιστεί. 2 ) Απώλεια συνείδησης Σε αντίθεση με τις προκαταλήψεις του φιλοσοφικού ιδεαλισμού, η ανθρώπινη συνείδηση γενικά είναι εξαιρετικά συντηρητική και η κοινωνία πάντα υστερεί πολύ πίσω από την ανάπτυξη της τεχνολογίας και των παραγωγικών δυνάμεων. Συνήθειες, ρουτίνες και παραδόσεις, για να χρησιμοποιήσω μια φράση του Μαρξ, βαραίνουν σαν βουνό στο μυαλό των ανδρών και των γυναικών, οι οποίοι σε συνηθισμένους ιστορικούς χρόνους είναι προσηλωμένοι στην πεπατημένη πορεία από ένστικτα αυτοσυντήρησης, ριζωμένα στο ένδοξο παρελθόν του είδους. Μόνο σε εξαιρετικές περιόδους της ιστορίας, όταν η κοινωνική και ηθική τάξη αρχίζει να καταρρέει κάτω από αφόρητη πίεση, μια ομάδα ανθρώπων αρχίζει να αμφισβητεί τον κόσμο στον οποίο γεννήθηκαν και να αμφισβητεί τις ισόβιες υποθέσεις και προκαταλήψεις. Η περίοδος του καπιταλισμού ξεκίνησε με τη μεγάλη πολιτιστική αναγέννηση και την πνευματική ανάταση της Ευρώπης μετά τον μακρύ υγρό ύπνο της υπό τη φεουδαρχία. Στην ιστορική ακμή της, η αστική τάξη όχι μόνο ανέπτυξε τις παραγωγικές δυνάμεις και έτσι διεύρυνε πολύ την εξουσία της ανθρωπότητας πάνω στη φύση, αλλά έπαιξε επίσης τον πιο προοδευτικό ρόλο στην επέκταση των συνόρων της επιστήμης, της γνώσης και του πολιτισμού. Ο Λούθηρος, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Λεονάρντο, ο Ντύρερ, ο Μπέικον, ο Κέπλερ, ο Γαλιλαίος και πολλοί άλλοι πρωτοπόροι του πολιτισμού λάμπουν σαν γαλαξίας, φωτίζοντας την ευρεία οδό του ανθρώπινου πολιτισμού και της επιστημονικής προόδου που άνοιξε η Μεταρρύθμιση και η Αναγέννηση. Ωστόσο, τέτοιες επαναστατικές περίοδοι δεν δημιουργούνται εύκολα ή αυτόματα. Το τίμημα της προόδου είναι ο αγώνας - ο αγώνας του νέου ενάντια στο παλιό, του ζωντανού ενάντια στους νεκρούς, του μέλλοντος ενάντια στο παρελθόν. Με την άνοδο της αστικής τάξης στην Ιταλία, την Ολλανδία, την Αγγλία και αργότερα τη Γαλλία, υπήρξε μια εξαιρετική άνθηση του πολιτισμού, της τέχνης και της επιστήμης. Πρέπει να ψάξει κανείς στην αρχαία Αθήνα για να βρει ένα τέτοιο παράδειγμα. Ειδικά τον 17ο και 18ο αιώνα, σε χώρες όπου πέτυχε η αστική επανάσταση, η ανάπτυξη της παραγωγής και της τεχνολογικής ισχύος παραλληλίστηκε με την ανάπτυξη της επιστήμης και της σκέψης, που αποδυνάμωσαν σε μεγάλο βαθμό την ιδεολογική ηγεμονία της Εκκλησίας. Η Γαλλία είναι η κλασική χώρα της αστικής επανάστασης στην πολιτική έκφραση, εδώ το 1789-93 η αστική τάξη έφερε την επανάστασή της υπό τη σημαία της λογικής. Πολύ πριν γκρεμιστούν τα τρομερά τείχη της Βαστίλης, ήταν απαραίτητο να γκρεμιστούν τα αόρατα αλλά τρομερά τείχη της θρησκευτικής δεισιδαιμονίας στο μυαλό ανδρών και γυναικών. Η γαλλική αστική τάξη ανάμεσα στην επαναστατική νεολαία ήταν ορθολογιστές και άθεοι. Αφού εγκαταστάθηκαν στην εξουσία, οι άνθρωποι της ιδιοκτησίας πέταξαν τα ιδεολογικά βάρη της νιότης τους για να αντιμετωπίσουν μια νέα επαναστατική τάξη. Πριν από λίγο καιρό, η Γαλλία γιόρτασε τα 200 χρόνια από τη Μεγάλη Επανάστασή της. Ακόμη και η απλή ανάμνηση της επανάστασης πριν από δύο αιώνες αναστάτωσε το κυβερνών κατεστημένο, ήταν πολύ ενδιαφέρον. Η στάση της γαλλικής άρχουσας τάξης απέναντι στην επανάστασή της θυμίζει έναν γέρο που προσπαθεί να πάρει ένα εισιτήριο για την αξιοπρέπεια - και ίσως ακόμη και την είσοδο στον παράδεισο - αποκηρύσσοντας τις αμαρτίες της νιότης του, τις οποίες δεν είναι πλέον σε θέση να επαναλάβει . Όλες οι καθιερωμένες προνομιούχες τάξεις όπως η καπιταλιστική τάξη θέλουν να δικαιολογήσουν την ύπαρξή τους όχι μόνο στην κοινωνία γενικότερα, αλλά και στον εαυτό τους. Αναζητώντας ένα ιδεολογικό ζήτημα υποστήριξης, όσοι τείνουν να επικυρώνουν το status quo και να αγιοποιούν τις υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις, ανακάλυψαν εκ νέου την έλξη της Μητέρας Εκκλησίας, ειδικά μετά τον θανάσιμο τρόμο που βίωσαν κατά την Παρισινή Κομμούνα. Η εκκλησία της Sacre Coeur είναι μια συγκεκριμένη έκφραση του φόβου της αστικής επανάστασης, μεταφρασμένη στη γλώσσα της αρχιτεκτονικής φιλανθρωπίας. Όπως κατέστησαν σαφές οι Μαρξ (1818-1883) και Ένγκελς (1820-1895), η βασική κινητήρια δύναμη πίσω από όλη την ανθρώπινη πρόοδο είναι η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων - βιομηχανία, γεωργία, επιστήμη και τεχνολογία. Πρόκειται πράγματι για μια μεγάλη θεωρητική γενίκευση, χωρίς την οποία είναι αδύνατον να κατανοήσουμε την πορεία της ανθρώπινης ιστορίας γενικότερα. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι, καθώς οι αδίστακτοι και αδαείς κριτικοί του μαρξισμού προσπάθησαν να δείξουν ότι ο Μαρξ «ανάγει τα πάντα στην οικονομία», ο διαλεκτικός και ιστορικός υλισμός δεν περιλαμβάνει τη θρησκεία, την τέχνη, την επιστήμη, την ηθική, το δίκαιο, την πολιτική, την παράδοση, εθνικός χαρακτήρας και λογοδοτεί πλήρως για φαινόμενα όπως όλες οι άλλες ποικίλες εκδηλώσεις της ανθρώπινης συνείδησης. Αλλά όχι μόνο αυτό. Δείχνει το πραγματικό τους περιεχόμενο και πώς σχετίζονται με την πραγματική ανάπτυξη της κοινωνίας, η οποία σε τελική ανάλυση εξαρτάται ξεκάθαρα για την ύπαρξή της από την ικανότητά της να αναπαράγει και να επεκτείνει τις υλικές συνθήκες. Ο Ένγκελς έγραψε για αυτό το θέμα ως εξής: "Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της ιστορίας, το τελικά αποφασιστικό στοιχείο της ιστορίας είναι η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής. Ούτε ο Μαρξ ούτε εγώ έχουμε ισχυριστεί ποτέ περισσότερα από αυτό. Έτσι, αν το αναλύσουμε στο οικονομικό στοιχείο είναι το μόνο καθοριστικό , καθιστά τη θέση χωρίς νόημα, Η οικονομική κατάσταση είναι η βάση, αλλά τα διάφορα στοιχεία του εποικοδομήματος - η πολιτική μορφή της ταξικής πάλης και οι συνέπειές της, όπως το σύνταγμα που καθιέρωσε η νικήτρια τάξη μετά από έναν επιτυχημένο αγώνα κ.λπ. είναι αντιδράσεις σε όλους αυτούς τους πραγματικούς αγώνες στο μυαλό των συμμετεχόντων, πολιτική, νομική, φιλοσοφική θεωρία, θρησκευτική Η περαιτέρω ανάπτυξή τους σε συστήματα σκέψης και δόγματος ασκεί επίσης την επιρροή της στην πορεία των ιστορικών αγώνων και από πολλές απόψεις κυριαρχεί στον καθορισμό τους έντυπο 1 Ο ιστορικός ισχυρισμός ότι η ανθρώπινη συνείδηση γενικά υστερεί σε σχέση με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων φαίνεται αντιφατικός σε μερικούς ανθρώπους. Ωστόσο, εκφράζεται πιο ξεκάθαρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου τα επιτεύγματα της επιστήμης έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο. Η συνεχής ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι βασική προϋπόθεση για την πραγματική απελευθέρωση ανδρών και γυναικών, μέσω της εγκαθίδρυσης ενός ορθολογικού κοινωνικοοικονομικού συστήματος, στο οποίο οι άνθρωποι ασκούν συνειδητό έλεγχο στη ζωή και το περιβάλλον τους. Εδώ, όμως, παρουσιάζεται πιο ξεκάθαρα η αντίθεση μεταξύ της ραγδαίας ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας και της εξαιρετικής οπισθοδρόμησης της ανθρώπινης σκέψης. Εννέα στους δέκα ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες πιστεύουν στην ύπαρξη μιας υπέρτατης δύναμης και επτά στους δέκα πιστεύουν σε μια μετά θάνατον ζωή. Όταν του ζητήθηκε να μεταδώσει ένα μήνυμα στους γήινους από τον πρώτο αστροναύτη που έκανε τον γύρο της υδρογείου με διαστημόπλοιο, έκανε μια σημαντική επιλογή. Από όλη την παγκόσμια λογοτεχνία διάλεξαν την πρώτη πρόταση του Βιβλίου της Γένεσης: «Εν αρχή ο Θεός δημιούργησε τους ουρανούς και τη γη». Αυτός ο άνθρωπος κάθισε στο διαστημόπλοιό του, προϊόν της πιο προηγμένης τεχνολογίας που έχει δει ποτέ, το μυαλό του γεμάτο δεισιδαιμονίες και δαίμονες, που παραδόθηκε με ελάχιστες αλλαγές από το πρωτόγονο παρελθόν. Πριν από εβδομήντα χρόνια στη διαβόητη «Υπόθεση μαϊμού» του 1925, ένας δάσκαλος ονόματι Τζον Σκόουπς κρίθηκε ένοχος για τη διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης κατά παράβαση του νόμου του Τενεσί. Η υπόθεση επικύρωσε στην πραγματικότητα τους νόμους κατά της εξέλιξης του κράτους, οι οποίοι καταργήθηκαν μέχρι το 1968, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι η διδασκαλία των δημιουργιστικών θεωριών παραβίαζε τη συνταγματική απαγόρευση της διδασκαλίας της θρησκείας στα κρατικά σχολεία. Σε αυτό δεν έχουν μόνο την υποστήριξη της κοινής γνώμης, αλλά και ορισμένων επιστημόνων, που είναι έτοιμοι να προσφέρουν την υπηρεσία τους στην πιο αγενή και δεισιδαιμονική μορφή θρησκείας. Το 1981, Αμερικανοί επιστήμονες εκτόξευσαν ένα διαστημόπλοιο χρησιμοποιώντας τους νόμους του Κέπλερ για την κίνηση των πλανητών, το οποίο έκανε μια θεαματική συνάντηση με τον Κρόνο. Την ίδια χρονιά, ένας αμερικανός δικαστής κήρυξε αντισυνταγματικό έναν νόμο που ψηφίστηκε στην πολιτεία του Αρκάνσας, ο οποίος απαιτούσε από τα σχολεία να αντιμετωπίζουν τη λεγόμενη «δημιουργία-επιστήμη» σε ίση βάση με τη θεωρία της εξέλιξης. Μεταξύ άλλων, οι δημιουργιστές απαίτησαν να αναγνωριστεί ο κατακλυσμός του Νώε ως ο κύριος γεωλογικός παράγοντας. Κατά τη διάρκεια της δίκης, οι μάρτυρες υπεράσπισης εξέφρασαν μια βαθιά πίστη στον Σατανά και στην πιθανότητα ότι η ζωή ήρθε στη Γη με μετεωρίτες, ότι η ποικιλομορφία των φυλών εξηγήθηκε από ένα είδος υπηρεσίας μεταφοράς μετεωριτών! κ. Ν. του Πανεπιστημίου της Ουαλίας στην υπόθεση. Κ. Ο Wickremsinje φέρεται να είπε ότι τα έντομα μπορεί να είναι πιο έξυπνα από τους ανθρώπους, αν και «δεν το αφήνουν……….επειδή τα πράγματα πάνε τόσο καλά για αυτά». 2 Στην Αμερική, το θρησκευτικό φονταμενταλιστικό λόμπι απολαμβάνει ευρεία υποστήριξη, πρόσβαση σε απεριόριστα κεφάλαια και υποστήριξη του Κογκρέσου. Οι ευαγγελικοί απατεώνες βγάζουν χρήματα από ραδιοφωνικούς σταθμούς με εκατομμύρια οπαδούς. Γεγονός είναι ότι την τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα υπάρχουν μεγάλοι αριθμοί μορφωμένων ανδρών και γυναικών στις πιο προηγμένες τεχνολογικά χώρες του κόσμου - συμπεριλαμβανομένων επιστημόνων - που είναι έτοιμοι να πολεμήσουν για την ιδέα ότι η Γένεση είναι κυριολεκτικά αληθινή, ότι το σύμπαν ξεκίνησε πριν από περίπου 6.000 χρόνια, είναι από μόνο του το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα λειτουργίας της διαλεκτικής. 3 ) Η λογική γίνεται παράλογη Η εποχή που η αστική τάξη υποστήριζε μια ορθολογική κοσμοθεωρία είναι τώρα μια αμυδρή ανάμνηση. Στην εποχή της παρακμής του καπιταλισμού, οι προηγούμενες διαδικασίες έχουν αντιστραφεί. Σύμφωνα με τα λόγια του Χέγκελ, «ο λόγος γίνεται παράλογος». Αυτό που ισχύει είναι ότι στις βιομηχανικές χώρες, η «επίσημη» θρησκεία δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια της. Η εκκλησία είναι άδεια και σε κρίση. Αντίθετα, βλέπουμε μια πραγματική «μικτή επιδημία» από παράξενες θρησκευτικές αιρέσεις, με τον μυστικισμό και κάθε είδους δεισιδαιμονίες να ανθούν. Η τρομερή επιδημία του θρησκευτικού φονταμενταλισμού -χριστιανικός, εβραϊκός, ισλαμικός, ινδουιστικός- είναι μια σαφής εκδήλωση του αδιεξόδου της κοινωνίας. Καθώς πλησιάζει ο νέος αιώνας, γινόμαστε μάρτυρες της χειρότερης επιστροφής των Σκοτεινών Αιώνων. Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στο Ιράν, την Ινδία και την Αλγερία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες είδαμε τη «Σφαγή του Γουάκο», και μετά μια άλλη ομάδα φανατικών θρησκευόμενων αυτοκτόνησε στην Ελβετία. Σε άλλες δυτικές χώρες βλέπουμε την ανεξέλεγκτη εξάπλωση θρησκευτικών αιρέσεων, δεισιδαιμονίες, αστρολογία και κάθε είδους παράλογες τάσεις. Η Γαλλία έχει περίπου 36.000 καθολικούς ιερείς και περισσότερους από 40.000 επαγγελματίες αστρολόγους, οι οποίοι δηλώνουν το εισόδημά τους στην εφορία. Μέχρι πρόσφατα, η Ιαπωνία φαινόταν να αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Ο William Rees-Mogg, πρώην εκδότης των London Times και ένθερμος συντηρητικός, έγραψε στο πρόσφατο βιβλίο του, The Great Reckoning, How the World Will Change in the Depression of the 1990: «Η αναβίωση της θρησκείας είναι κάτι που, σε διάφορους βαθμούς, συμβαίνει σε όλο τον κόσμο 6. Η Ιαπωνία μπορεί να είναι μια εξαίρεση, ίσως επειδή η κοινωνική τάξη δεν δείχνει ακόμη σημάδια κατάρρευσης…» 3 ο Rees-Mogg μίλησε πολύ γρήγορα. Λίγο μετά τη σύνταξη αυτών των γραμμών, μια φρικτή επίθεση με αέριο στο μετρό του Τόκιο τράβηξε την προσοχή του κόσμου στην ύπαρξη μιας μεγάλης ομάδας θρησκευτικών φονταμενταλιστών ακόμη και στην Ιαπωνία, όπου μια οικονομική κρίση έχει τερματίσει μια μακρά περίοδο πλήρους απασχόλησης και κοινωνικής σταθερότητας. Όλα αυτά τα γεγονότα μοιάζουν πολύ με τα γεγονότα που προηγήθηκαν της πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Κανείς δεν αντιλέγει ότι τέτοια πράγματα περιορίζονται στα όρια της κοινωνίας. Ο Ronald και η Nancy Reagan συμβουλεύονταν τακτικά τους αστρολόγους για όλες τις ενέργειές τους, μεγάλες και μικρές. Ακολουθούν αποσπάσματα από το βιβλίο του Ντόναλντ Ρίγκαν «For the Record»: "Σχεδόν κάθε σημαντική κίνηση και απόφαση που ελήφθη από τον Ρίγκαν κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Επιτελάρχης του Λευκού Οίκου είχε προεγκριθεί από μια γυναίκα στο Σαν Φρανσίσκο που θα έδινε ένα ωροσκόπιο για να βεβαιωθεί ότι ο πλανήτης ήταν σε ευνοϊκή ευθυγράμμιση για τις επιχειρήσεις. Η Nancy Reagan είχε Αυτά Η γυναίκα είχε απόλυτη πίστη στις θεϊκές δυνάμεις, η οποία είχε προφητεύσει ότι κάτι κακό επρόκειτο να συμβεί στον πρόεδρο λίγο πριν τραυματιστεί σε απόπειρα δολοφονίας το 1981. «Μολονότι δεν συνάντησα ποτέ αυτόν τον μάντη –η κυρία Ρίγκαν μου είπε τις προβλέψεις της αφού τη συμβουλεύτηκα στο τηλέφωνο– έγινε σημαντικός παράγοντας στη δουλειά μου και κάποια στιγμή κρατούσα ένα χρωματικά κωδικοποιημένο ημερολόγιο στη μηχανή μου κατά τη διάρκεια των υψηλότερων υποθέσεων της κατάστασης («καλός» Ένας αριθμός που επισημαίνεται με πράσινο μελάνι για μέρες, κόκκινο για τις «κακές» ημέρες, κίτρινος για «αβέβαιες») έτσι ώστε αυτό που θυμάται είναι η μεταφορά του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών από μέρος σε μέρος ή ο προγραμματισμός του να μιλήσει δημόσια, ή οποιαδήποτε Πότε θα είναι ευοίωνο να ξεκινήσει μια συνομιλία με μια ξένη δύναμη; «Πριν έρθω στον Λευκό Οίκο, ο Μάικ Ντέβερ ήταν το άτομο που ενσωμάτωσε το ωροσκόπιο της κυρίας Ρίγκαν στο προεδρικό πρόγραμμα… - Και δεν είναι σαν ένας αστρολόγος στο Σαν Φρανσίσκο να ενέκρινε τις λεπτομέρειες του προγράμματος της κυρίας Ρίγκαν Ο αποκρυφισμός διήρκεσε τουλάχιστον όσο ο σύζυγός της έγινε κυβερνήτης, μετά από τον οποίο βασίστηκε στη συμβουλή του διάσημου Τζιν Ντίξον, αλλά η πρώτη κυρία είχε απόλυτη πίστη στη θεϊκή ιδιοφυΐα της γυναίκας του Σαν Φρανσίσκο είχε σταματήσει να σκέφτεται ότι ήταν κάτι αξιοσημείωτο σε αυτή τη μακροχρόνια συνάντηση… ήταν ένα από τα δευτερεύοντα προβλήματα της ζωής του υπηρέτη . Σύμφωνα με την οικογενειακή αστρολόγο, χρησιμοποιήθηκε αστρολόγος για να σχεδιάσει τη σύνοδο κορυφής μεταξύ Ρίγκαν και Γκορμπατσόφ, αλλά τα πράγματα δεν κύλησαν ομαλά μεταξύ των δύο πρώτων κυριών καθώς η ημερομηνία γέννησης της Ράισα ήταν άγνωστη! Το κίνημα προς μια «ελεύθερη οικονομία» στη Ρωσία έδωσε από τότε σε αυτή τη δύστυχη χώρα έναν καπιταλιστικό πολιτισμό - μαζική ανεργία, κοινωνική κατάρρευση, πορνεία, ένα άνευ προηγουμένου κύμα εγκληματικότητας, ναρκωτικά και θρησκεία. Πιο πρόσφατα, ο ίδιος ο Γέλτσιν συμβουλεύεται έναν αστρολόγο. Από αυτή την άποψη, επίσης, η εκκολαπτόμενη αστική τάξη στη Ρωσία έχει αποδειχθεί άξιος μαθητής του δυτικού προτύπου της. Η κυρίαρχη αίσθηση αποπροσανατολισμού και απαισιοδοξίας αντανακλάται παντού, όχι μόνο στην πολιτική. Αυτός ο διάχυτος παραλογισμός ή παραλογισμός δεν είναι τυχαίος. Είναι μια ψυχολογική αντανάκλαση ενός κόσμου όπου το πεπρωμένο της ανθρωπότητας ελέγχεται από μια απαίσια και αόρατη δύναμη. Κοιτάξτε μόνο το ξαφνικό χάος στο χρηματιστήριο, όπου «σεβαστές» άντρες και γυναίκες τριγυρνούν σαν μυρμήγκια που έχουν σπάσει τις φωλιές τους. Αυτοί οι περιοδικοί σπασμοί που δημιουργούν αναταραχή που μοιάζει με κοπάδι είναι μια ζωντανή απεικόνιση της καπιταλιστικής αναρχίας. Και, αυτό είναι το πράγμα που καθορίζει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Ζούμε στη μέση μιας παρακμιακής κοινωνίας. Οι αποδείξεις της πτώσης είναι παντού. Οι συντηρητικοί αντιδραστικοί θρηνούν για την κατάρρευση των οικογενειών και τις επιδημίες ναρκωτικών, το έγκλημα, την παράλογη βία και τα λοιπά. Η μόνη τους απάντηση είναι να αυξήσουν την κρατική καταστολή - περισσότερη αστυνομία, περισσότερες φυλακές, σκληρότερες ποινές, ακόμη και γενετικές εξετάσεις υποτιθέμενων «εγκληματικών τύπων». Αυτό που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να δουν είναι ότι αυτά τα γεγονότα είναι συμπτώματα στα τυφλά σοκάκια της κοινωνικής τάξης που εκπροσωπούν. Αυτοί οι άνθρωποι είναι οι υπερασπιστές των «δυνάμεων της αγοράς», των ίδιων παράλογων δυνάμεων που οδηγούν σήμερα εκατομμύρια ανθρώπους στην ανεργία. Είναι οι προφήτες της οικονομίας «από την πλευρά της προσφοράς», την οποία ο John Galbraith όρισε έξυπνα ως τη θεωρία ότι οι φτωχοί έχουν πάρα πολλά χρήματα, οι πλούσιοι έχουν πολύ λίγα. Η «ηθική» που κυριαρχεί είναι η ηθική της αγοράς, δηλαδή η ηθική της ζούγκλας. Παρ' όλες τις λαϊκίστικες ανοησίες περί "δημοκρατίας των ιδιοκτητών ακινήτων" και "το μικρό είναι όμορφο", ο πλούτος της κοινωνίας συγκεντρώνεται ολοένα και περισσότερο στα ελάχιστα χέρια. Πρέπει να ζούμε δημοκρατικά. Ωστόσο, μια χούφτα μεγάλες τράπεζες, μονοπώλια και κερδοσκόποι στο χρηματιστήριο (συνήθως οι ίδιοι άνθρωποι) αποφασίζουν τη μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτή η μικρή μειοψηφία έχει ένα ισχυρό εργαλείο χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Έχουν το μονοπώλιο στα μέσα ενημέρωσης, τον τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Έπειτα, υπάρχει η πνευματική αστυνομία - η Εκκλησία, που για γενιές δίδασκαν τους ανθρώπους να αναζητούν τη σωτηρία στον άλλο κόσμο. 4 ) Κρίση επιστήμης και κοινωνίας Μέχρι πρόσφατα, φαινόταν ότι ο κόσμος της επιστήμης ήταν απομονωμένος από τη γενική παρακμή του καπιταλισμού. Τα θαύματα της σύγχρονης τεχνολογίας έχουν δώσει στους επιστήμονες μεγάλο κύρος, το οποίο φαινόταν να είναι προικισμένο με σχεδόν μαγικές ιδιότητες. Ο σεβασμός που έλαβε η επιστημονική κοινότητα αυξήθηκε αναλογικά καθώς οι θεωρίες τους ξεπερνούσαν την κατανόηση ακόμη και της μορφωμένης πλειοψηφίας. Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι απλοί άνθρωποι που ζουν στον ίδιο κόσμο με εμάς τους υπόλοιπους. Έτσι μπορεί να επηρεαστούν από κυρίαρχες ιδέες, φιλοσοφίες, πολιτικές και προκαταλήψεις, αφήνοντας μερικές φορές έξω πολύ σημαντικά ενδιαφέροντα. Για πολύ καιρό εικαζόταν σιωπηρά ότι ο επιστήμονας - ειδικά ο θεωρητικός φυσικός επιστήμονας - ήταν ένα ιδιαίτερο είδος ανθρώπου, που ήταν πάνω από τη συνηθισμένη τάξη της ανθρωπότητας και γνώριζε τα μυστήρια του σύμπαντος, που ήταν απαγορευμένα στον απλό άνθρωπο. . Αυτός ο μύθος του 20ου αιώνα εκφράζεται καλύτερα από παλιές ταινίες επιστημονικής φαντασίας, όπου η Γη απειλείται πάντα με καταστροφή από εξωγήινους από το διάστημα (στην πραγματικότητα η απειλή για το μέλλον της ανθρώπινης φυλής προέρχεται από πηγές πολύ πιο κοντά στο σπίτι, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Την τελευταία στιγμή έρχεται πάντα ένας άντρας με λευκό παλτό, γράφει μια περίπλοκη εξίσωση σε έναν πίνακα και το πρόβλημα λύνεται σε χρόνο μηδέν. Η αλήθεια είναι διαφορετική. Οι επιστήμονες και οι άλλοι διανοούμενοι δεν έχουν ανοσία στη γενική τάση να λειτουργούν στην κοινωνία. Γεγονός είναι ότι οι περισσότεροι ισχυρίζονται ότι αδιαφορούν για την πολιτική και τη φιλοσοφία, πράγμα που σημαίνει ότι πέφτουν πολύ εύκολα θύματα των υπαρχουσών προκαταλήψεων γύρω τους. Συχνά οι απόψεις τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να υποστηρίξουν τις πιο αντιδραστικές πολιτικές θέσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στον τομέα της γενετικής, όπου έχει λάβει χώρα μια πραγματική αντεπανάσταση, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υποτίθεται ότι η επιστημονική θεωρία χρησιμοποιείται για να αποδειχθεί ότι το έγκλημα δεν προκαλείται από κοινωνικές συνθήκες, αλλά από ένα «εγκληματικό γονίδιο». Οι μαύροι θεωρούνται μειονεκτούντες όχι λόγω διακρίσεων, αλλά λόγω της γενετικής τους σύνθεσης. Παρόμοια επιχειρήματα χρησιμοποιούνται για τους φτωχούς, τις ανύπαντρες μητέρες, τις γυναίκες, τους ομοφυλόφιλους κ.λπ. Φυσικά, μια τέτοια «επιστήμη» είναι πολύ βολική για το Κογκρέσο που κυριαρχείται από τους Ρεπουμπλικάνους, το οποίο είναι πρόθυμο να περικόψει βάναυσα την πρόνοια. Αυτό το βιβλίο είναι για τη φιλοσοφία - πιο συγκεκριμένα για τη φιλοσοφία του μαρξισμού, για τον διαλεκτικό υλισμό. Η δουλειά της φιλοσοφίας δεν είναι να λέει στους επιστήμονες τι πρέπει να σκέφτονται και να γράφουν, τουλάχιστον όταν γράφουν για την επιστήμη. Αλλά οι επιστήμονες έχουν τη συνήθεια να εκφράζουν απόψεις για όλα τα είδη - φιλοσοφία, θρησκεία, πολιτική. Έχουν κάθε δικαίωμα να το κάνουν. Αλλά όταν χρησιμοποιούν απόλυτα έγκυρα επιστημονικά στοιχεία για να υπερασπιστούν μια πολύ κακή και αντιδραστική φιλοσοφική ιδέα, είναι καιρός να βάλουμε τα πράγματα στο πλαίσιο τους. Αυτές οι δηλώσεις δεν μένουν ανάμεσα σε μια χούφτα καθηγητών. Αιχμαλωτίζονται από δεξιούς πολιτικούς, ρατσιστές και θρησκευόμενους φανατικούς, που προσπαθούν να καλύψουν την πλάτη τους με τα ψευδοεπιστημονικά τους επιχειρήματα. Οι επιστήμονες συχνά παραπονιούνται ότι τους παρεξηγούν. Σκοπός τους δεν είναι να εξοπλίσουν μυστικιστές υποκριτές και πολιτικούς άτακτους. Μπορεί να είναι έτσι. Αλλά σε αυτό το θέμα είναι ένοχοι ένοχης αμέλειας ή τουλάχιστον για εκπληκτική απλότητα. Από την άλλη, οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν λάθος φιλοσοφικές ιδέες επιστημόνων δεν μπορούν να κατηγορηθούν ως αφελείς. Ξέρουν πού βρίσκονται. Ο Ρις-Μογκ υποστηρίζει ότι «όπως η θρησκεία του κοσμικού καταναλωτισμού καταρρέει σαν σκουριασμένο ουραίο πτερύγιο, έτσι και η αναβίωση της σκληρής θρησκείας, σε συνδυασμό με πραγματικές ηθικές αρχές και μια θυμωμένη θεότητα. Για πρώτη φορά μετά από αιώνες, οι αποκαλύψεις της επιστήμης έχουν περιορίσει την πνευματική διάσταση στη ζωή αντί να την μειώσουν." θα αυξηθεί." Για τον Rees-Mogg, η θρησκεία είναι ένα χρήσιμο όπλο δίπλα στην αστυνομία και τις σωφρονιστικές υπηρεσίες για να βάλει τους μειονεκτούντες στη θέση τους. Είναι αξιοθαύμαστα ξεκάθαρος ως προς αυτό: "Όσο λιγότερες πιθανότητες ανοδικής κινητικότητας, τόσο πιο ορθολογική θα είναι μια αντιεπιστημονική, παραληρηματική κοσμοθεωρία για τους φτωχούς. Αντί για τεχνολογία, χρησιμοποιούν μαγεία. Αντί για δωρεάν δοκιμή, επιλέγουν την ορθοδοξία. Αντί για την ιστορία, προτιμούν τον μύθο. της βιογραφίας, λατρεύουν τους ήρωες και αντικαθιστούν την απρόσωπη ειλικρίνεια που γενικά αναμένεται από την αγορά. 4 Ας αφήσουμε κατά μέρος τις ακούσια χιουμοριστικές παρατηρήσεις για την «απρόσωπη ειλικρίνεια» της αγοράς και ας επικεντρωθούμε στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας του. Τουλάχιστον ο Rees-Mogg δεν προσπαθεί να κρύψει τις πραγματικές του επιθυμίες ή τις ταξικές του απόψεις. Εδώ έχουμε τη μέγιστη σαφήνεια από την πλευρά του υπερασπιστή του κατεστημένου. Η δημιουργία μιας κατώτερης τάξης των παραγκουπόλεων, ανέργων, κυρίως μαύρων ανθρώπων αποτελεί μια δυνητικά εκρηκτική απειλή για την υπάρχουσα κοινωνική τάξη πραγμάτων. Ευτυχώς για εμάς οι φτωχοί είναι αδαείς. Πρέπει να διατηρούνται στην άγνοια και να ενθαρρύνονται οι δεισιδαιμονίες και οι θρησκευτικές τους αυταπάτες, τις οποίες φυσικά δεν συμμεριζόμαστε εμείς οι «μορφωμένες τάξεις»! Το μήνυμα σίγουρα δεν είναι νέο. Πλούσιοι και ισχυροί άνθρωποι τραγουδούν αυτό το τραγούδι εδώ και αιώνες. Αλλά αυτό που είναι σημαντικό είναι το πλαίσιο της επιστήμης, το οποίο, όπως επισημαίνει ο Rees-Mogg, θεωρείται πλέον για πρώτη φορά σημαντικός σύμμαχος της θρησκείας. Ο θεωρητικός φυσικός Paul Davis τιμήθηκε πρόσφατα με το βραβείο Templeton $650.000 για την Προώθηση της Θρησκείας, για την επίδειξη «εξαιρετικής πρωτοτυπίας» στην προώθηση της κατανόησης του Θεού ή της πνευματικότητας από την ανθρωπότητα. Στους προηγούμενους νικητές περιλαμβάνονται ο Αλεξάντερ Σολζενίτσιν, η Μητέρα Τερέζα, ο ευαγγελιστής Μπίλι Γκράχαμ και ο διαρρήκτης Γουότεργκεϊτ που έγινε ευαγγελιστής Τσαρλς Κόλσον. Ο Davies, συγγραφέας βιβλίων όπως το God and the New Physics, The Mind of God και The Last Three Minutes, επιμένει ότι «δεν είναι ένας θρησκευόμενος άνθρωπος με την παραδοσιακή έννοια» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό), αλλά αυτό που λέει είναι « Η επιστήμη προσφέρει έναν ασφαλέστερο δρόμο προς τον Θεό από τη θρησκεία». 5 Παρά τα «αλλά» του Ντέιβις, αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι αντιπροσωπεύει μια συγκεκριμένη τάση, η οποία προσπαθεί να ενσωματώσει τον μυστικισμό και τη θρησκεία στην επιστήμη. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Αυτό γίνεται όλο και πιο κοινό, ειδικά στους τομείς της θεωρητικής φυσικής και της κοσμολογίας, τα οποία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αφηρημένα μαθηματικά μοντέλα, τα οποία θεωρούνται υποκατάστατο των εμπειρικών δοκιμών του πραγματικού κόσμου. Για κάθε συνειδητοποιημένο μικροπωλητή του μυστικισμού στον τομέα, υπάρχουν πάνω από εκατό έντιμοι επιστήμονες που θα φοβόντουσαν να ταυτιστούν με τέτοιες δεισιδαιμονίες. Ωστόσο, η μόνη πραγματική άμυνα ενάντια στον ιδεαλιστικό μυστικισμό είναι μια συνειδητά υλιστική φιλοσοφία - η φιλοσοφία του διαλεκτικού υλισμού. Στόχος αυτού του βιβλίου είναι να εξηγήσει τις βασικές ιδέες της διαλεκτικής φυσικής, που αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά από τους Μαρξ και Ένγκελς, και να δείξει τη σημασία τους για τον σύγχρονο κόσμο και την επιστήμη ειδικότερα. Δεν προσποιούμαστε ότι είμαστε ουδέτεροι. Όπως ο Rees-Mogg υπερασπίζεται τα συμφέροντα της τάξης που εκπροσωπεί και δεν αμφισβητεί γι' αυτό, έτσι και εμείς δηλώνουμε ανοιχτά ως αντίπαλοι της λεγόμενης «οικονομίας της αγοράς» και όλων των πτυχών της. Είμαστε ενεργοί συμμετέχοντες στον αγώνα για την αλλαγή της κοινωνίας. Αλλά πριν μπορέσουμε να αλλάξουμε τον κόσμο, πρέπει να τον καταλάβουμε. Είναι απαραίτητος ένας σκληρός αγώνας ενάντια σε όλες τις προσπάθειες σύγχυσης των ιδανικών ανδρών και γυναικών με μυστικιστικές πεποιθήσεις, που έχουν τη βάση τους στη θολή προϊστορία της ανθρώπινης σκέψης. Ο βαθμός στον οποίο η επιστήμη έχει αναπτυχθεί και αναπτυχθεί έχει απομακρυνθεί από τις συσσωρευμένες προκαταλήψεις του παρελθόντος. Πρέπει να σταθούμε σταθερά απέναντι σε αυτήν την προσπάθεια να γυρίσουμε το ρολόι τετρακόσια χρόνια πίσω. Ένας αυξανόμενος αριθμός επιστημόνων γίνεται δυσαρεστημένος με την τρέχουσα κατάσταση, όχι μόνο στην επιστήμη και την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και στην κοινωνία συνολικά. Βλέπουν μια αντίφαση μεταξύ των τεράστιων δυνατοτήτων της τεχνολογίας και ενός κόσμου όπου εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στα πρόθυρα της πείνας. Βλέπουν τη συστηματική κατάχρηση της επιστήμης προς το συμφέρον του κέρδους για ένα μεγάλο μονοπώλιο. Και, είναι βαθιά προσβεβλημένοι από τις συνεχιζόμενες προσπάθειες να συρθούν οι επιστήμονες στην υπηρεσία του θρησκευτικού συντηρητισμού και της αντιδραστικής κοινωνικής πολιτικής. Όπως έδειξε η Σοβιετική Ένωση, η καπιταλιστική εναλλακτική είναι χειρότερη. Από τη δική τους εμπειρία πολλοί επιστήμονες θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η μόνη διέξοδος από την κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική στασιμότητα είναι μέσω κάποιου είδους ορθολογικά σχεδιασμένης κοινωνίας, στην οποία η επιστήμη και η τεχνολογία τίθενται υπό τον έλεγχο της ανθρωπότητας, όχι για ιδιωτικό κέρδος. Μια τέτοια κοινωνία πρέπει να είναι δημοκρατική με την πραγματική έννοια, να περιλαμβάνει τον έλεγχο και τη συμμετοχή ολόκληρου του πληθυσμού. Ο σοσιαλισμός είναι δημοκρατικός από τη φύση του. Δεν αρκεί να σκεφτόμαστε τα προβλήματα του κόσμου. Πρέπει επίσης να αντικατασταθεί. Αλλά πρώτα απ 'όλα είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ποιος είναι ο λόγος πίσω από τα πράγματα όπως είναι. Το σώμα της σκέψης που αναπτύχθηκε από τον Μαρξ και τον Ένγκελς, και αργότερα από τον Λένιν, μπορεί να μας προσφέρει επαρκή μέσα για να επιτύχουμε αυτήν την πραγμάτωση. Η πεποίθησή μας είναι ότι τα πιο συνειδητά μέλη της επιστημονικής κοινότητας, μέσω της δικής τους δουλειάς και εμπειρίας, θα κατανοήσουν την ανάγκη για μια συνεπή υλιστική κοσμοθεωρία. Αυτό υποδηλώνει ο διαλεκτικός υλισμός. Οι τρέχουσες εξελίξεις στο χάος και τις θεωρίες πολυπλοκότητας δείχνουν ότι ένας αυξανόμενος αριθμός επιστημόνων κινείται προς την κατεύθυνση της διαλεκτικής σκέψης. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη. Οι νέες ανακαλύψεις αναμφίβολα θα εμβαθύνουν και θα ενισχύσουν αυτή την τάση. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι ο διαλεκτικός υλισμός είναι η φιλοσοφία του μέλλοντος. Σχόλια - 1 . Karl Marx and Friedrich Engels, Selected Correspondence, Letter to Bloch, 21–22 Σεπτεμβρίου 1890, στο εξής αναφέρεται ως MESC. 2 . The Economist, 9 Ιανουαρίου 1982. 3. W. Rees-Mogg, The Great Reckoning, How the Recession of the 1990 will Change the World, σελ. 4445. 4. Το ίδιο, σελίδα 27, υπογράμμιση δική μας. 5. The Guardian, 9 Μαρτίου 1995. https://narayangiri.wordpress.com/ |
