 | Narayan Giri, Okhaldhunga, Νεπάλ Νοέ. 9 |
स्रोत – The Structure of Scientific Revolutions – Thomas S. Kuhn, THE UNIVERSITY OF CHICAGO PRESS, LTD., LONDON ( Αυτό είναι το τρίτο κεφάλαιο του εν λόγω βιβλίου και άλλα κεφάλαια θα εκδοθούν σταδιακά) Μετάφραση και επιμέλεια – Narayan Giri |
Σε αυτό το κεφάλαιο θα εξετάσουμε τη φύση της μυστικιστικής έρευνας από ειδικούς που καθίσταται δυνατή αφού ένα μόνο «παράδειγμα» έχει γίνει αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα. Εάν ένα «παράδειγμα» είναι σύμβολο της πρόσφατης επιτυχίας και του έργου του κόμματος, ποια προβλήματα απομένουν να λύσει το κοινό κόμμα μόλις επιτευχθεί; Για να κατανοήσουμε αυτά τα πράγματα, θα είναι χρήσιμο να εξετάσουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ της ιδιαίτερης ορολογικής μας έννοιας του «παραδείγματος» και της σημασίας του στην κοινή γλώσσα. Γενικά, «παράδειγμα» σημαίνει ένα έγκυρο μοντέλο, πρότυπο, μοντέλο, αλλά όπως θα γίνει σύντομα σαφές, η ορολογία μας για τις λέξεις «μοντέλο» ή «μοτίβο» είναι ανεπαρκής για να αποδώσει την έννοια του «παραδείγματος». Στη λατινική γραμματική, το «amo, amas, amat» είναι ένα «παράδειγμα» επειδή χρησιμοποιείται ως πρότυπο για τον σχηματισμό των ρηματικών μορφών πολλών άλλων λατινικών ρημάτων. Για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας το παραπάνω «παράδειγμα», προκύπτουν οι ρηματικοί τύποι «loudo, laudas, laulat». Με αυτόν τον τρόπο, η λέξη «παράδειγμα» χρησιμοποιείται με πολλές επεξηγηματικές λέξεις για να πάρει τη ρηματική της μορφή. Επειδή η λέξη "παράδειγμα" και η λέξη exemplar είναι ισοδύναμες. Επομένως, καταρχήν, οποιαδήποτε λέξη θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί στη θέση του «παράδειγμα» σε αυτά τα παραδείγματα. Αλλά όταν χρησιμοποιούμε τη λέξη «παράδειγμα» στο πλαίσιο της επιστημονικής ανάπτυξης, δεν τη χρησιμοποιούμε για να δημιουργήσουμε το ακριβές αντίγραφό της, όπως στο παραπάνω παράδειγμα γραμματικής. Διαφορετικά, θα ήταν πιο σωστό να το συγκρίνουμε με δικαστική απόφαση. Όταν μια παλιά δικαστική απόφαση εφαρμόζεται σε μια νέα υπόθεση, οι συνθήκες είναι τελείως διαφορετικές και ως εκ τούτου αναγκαστικά εξευγενίζονται και αναπτύσσονται στη διαδικασία.
Αν ορίσουμε το «παράδειγμα» με αυτόν τον τρόπο, αυτό που βρίσκουμε είναι ότι όταν ένα «παράδειγμα» εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα ερευνητικό πεδίο, είναι πολύ ασαφές και το πεδίο εφαρμογής του δεν είναι βέβαιο. Παρά αυτές τις ελλείψεις, τα «παραδείγματα» αποκτούν επομένως τέτοιο κύρος επειδή είναι πιο επιτυχημένα από τους ανταγωνιστές τους στην επίλυση ορισμένων προβλημάτων, η επίλυση των οποίων φαίνεται να θεωρείται εξαιρετικά σημαντική από την ομάδα των ενδιαφερόμενων επιστημόνων. Αλλά το να είσαι πιο επιτυχημένος δεν σημαίνει να είσαι απόλυτα επιτυχημένος στην επίλυση οποιουδήποτε προβλήματος, ούτε να επιτύχεις σημαντική επιτυχία στην επίλυση όλων των προβλημάτων. Η αρχική επιτυχία ενός «παραδείγματος» είναι, σε μεγάλο βαθμό, η προοπτική μιας ικανοποιητικής λύσης σε μερικά επιλεγμένα και μέχρι τώρα μερικώς επιτυχημένα προβλήματα. Η ανασκόπηση της κίνησης από τον Αριστοτέλη, η ανάλυση των πλανητικών θέσεων από τον Πτολεμαίο, η εφαρμογή της κλίμακας Levojian ή η μαθηματοποίηση του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου από τον Maxwell είναι καλά παραδείγματα. Το έργο της γενικής επιστήμης είναι να αλλάξει την παραπάνω δυνατότητα του «παραδείγματος» σε πραγματικότητα. Για αυτή την εργασία, λαμβάνονται λεπτομερείς πληροφορίες από τα γεγονότα που είναι σημαντικά και χρήσιμα από την άποψη του «παραδείγματος». Γίνεται σύγκριση μεταξύ αυτών των γεγονότων και των προβλέψεων που κάνει το «παράδειγμα». Και, σε αυτή τη διαδικασία, το «παράδειγμα» παρουσιάζεται με πιο τακτοποιημένο τρόπο.
Μετά την αποδοχή ενός «παραδείγματος», ένα πολύ βαρύ, ημιτελές έργο μένει να ολοκληρωθεί και στην πράξη, οι επιστήμονες κάνουν αυτή τη δουλειά με μεγάλο ενθουσιασμό. Είναι δύσκολο για ένα τέτοιο άτομο να συνειδητοποιήσει τη σημασία αυτού του θέματος, που ο ίδιος δεν έχει κάνει ποτέ το ερευνητικό έργο μιας ώριμης επιστήμης. Είναι όμως πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε αυτή την αλήθεια. Οι περισσότεροι επιστήμονες περνούν το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής τους ζωής ολοκληρώνοντας αυτές τις ημιτελείς εργασίες. Και, δίνω το όνομα της «γενικής επιστήμης» σε αυτούς τους τύπους έργων εδώ. Το συναίσθημα πίσω από αυτό το έργο είναι να διαμορφώσει τη φύση στα προκατασκευασμένα και άκαμπτα κλειδιά που παρέχονται από το «παράδειγμα». Στοιχεία αυτού βρίσκονται μετά από παρατήρηση της ιστορίας της επιστήμης και της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας. Ο στόχος της συνήθους επιστημονικής εργασίας δεν είναι ποτέ η εξερεύνηση νέων τύπων φαινομένων. Φαινόμενα που δεν ταιριάζουν στο παραπάνω κλειδί του «παραδείγματος» συχνά αγνοούνται εντελώς. Γενικά οι επιστήμονες δεν εργάζονται καν με την πρόθεση να εφεύρουν νέες θεωρίες. Αντιθέτως, δείχνουν μισαλλοδοξία απέναντι σε θεωρίες που επινοούν άλλοι. Αντίθετα, η γενική-επιστημονική έρευνα κατευθύνεται προς την ομαλή παρουσίαση εκείνων των φαινομένων και των θεωριών, που ήδη περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του «παραδείγματος» των ιδεών. Ίσως αυτές να είναι οι ελλείψεις. Σίγουρα η περιοχή που εξερευνά η γενική επιστήμη είναι πολύ περιορισμένη. Στο είδος της εργασίας που περιγράφεται παραπάνω, η οπτική γωνία του ερευνητή γίνεται πολύ περιορισμένη. Αλλά αυτοί οι περιορισμοί, που προκαλούνται από την πίστη στο «παράδειγμα», αποδεικνύονται απαραίτητοι για την ανάπτυξη της επιστήμης. Λόγω του «παραδείγματος», η προσοχή των επιστημόνων τείνει να εστιάζεται σε ένα μικρό φάσμα μυστηριωδών προβλημάτων. Με αυτόν τον τρόπο, ο επιστήμονας αναγκάζεται να εξερευνήσει οποιοδήποτε μέρος της φύσης με τόση λεπτομέρεια και βάθος, που δεν μπορεί να φανταστεί διαφορετικά. Επιπλέον, διάφορες διαδικασίες εμπλέκονται έμμεσα στο έργο της γενικής επιστήμης, γεγονός που κάνει το «παράδειγμα» που απορρέει από αυτούς τους περιορισμούς που περιορίζουν την έρευνα να παύει να λειτουργεί αποτελεσματικά. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιστήμονες αρχίζουν να συμπεριφέρονται με διαφορετικό τρόπο και η φύση των ερευνητικών τους προβλημάτων αλλάζει. Αλλά πριν από αυτή την αλλαγή, κατά την επιτυχή ανάπτυξη του «παραδείγματος», η ομάδα των επιστημόνων θα είχε λύσει τέτοια προβλήματα, η λύση των οποίων δεν θα μπορούσε να φανταστεί ελλείψει του «παραδείγματος» και διαφορετικά οι επιστήμονες δεν θα είχαν προσπαθήσει να λύστο. Τουλάχιστον ένα μέρος αυτής της επιτυχίας του «παραδείγματος» αποδεικνύεται πάντα μόνιμο.
Προκειμένου να διευκρινίσω την έννοια της γενικής έρευνας ή της έρευνας που βασίζεται σε «παράδειγμα», θα προσπαθήσω τώρα να κατηγοριοποιήσω και να παραδειγματίσω εκείνα τα προβλήματα που μαζί συνιστούν τη γενική επιστήμη. Θα χωρίσω την κριτική μου σε δύο μέρη. Για λόγους ευκολίας, θα αναβάλω προς το παρόν τη συζήτηση για τις θεωρητικές δραστηριότητες και θα ξεκινήσω με τη συλλογή γεγονότων. Με τον όρο συλλογή δεδομένων εννοώ εκείνα τα πειράματα και τις παρατηρήσεις που δημοσιεύονται σε τεχνικά περιοδικά, μέσω των οποίων ο επιστήμονας ενημερώνει τους επαγγελματίες συναδέλφους του για τα αποτελέσματα της συνεχιζόμενης έρευνάς του. Οι επιστήμονες συνήθως αναφέρουν ποιες πτυχές της φύσης; Τι καθορίζει την επιλογή του; Τι παρακινεί τον επιστήμονα να πραγματοποιήσει την έρευνα που ξεκίνησε με βάση αυτή την επιλογή; Η παραπάνω ερώτηση είναι επομένως σημαντική, γιατί οι επιστήμονες συνήθως ξοδεύουν πολύ από την ενέργειά τους σε χρόνο, εξοπλισμό και χρήματα για τέτοιου είδους παρατηρήσεις και πειράματα.
Κατά τη γνώμη μου, η πραγματική επιστημονική έρευνα μπορεί να χωριστεί σε τρεις κατηγορίες. Αν και αυτές οι κατηγορίες είναι ξεχωριστές, συνδέονται στενά μεταξύ τους. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται εκείνα τα γεγονότα, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την περιγραφή της φύσης σύμφωνα με την έννοια του «παραδείγματος». Αν και αυτά τα γεγονότα χρησιμοποιούνται ευρέως για την επίλυση προβλημάτων μέσω «παραδειγμάτων», αυτό που χρειάζεται καθορίζεται σε διαφορετικές καταστάσεις και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Οι ακόλουθοι σημαντικοί προσδιορισμοί έχουν συμπεριληφθεί κάποια στιγμή σε αυτή την κατηγορία: στον τομέα της αστρονομίας οι θέσεις των αστεριών και οι διελεύσεις τους, οι διελεύσεις της εκλειπτικής και οι περίοδοι των πλανητών. Σχετική πυκνότητα και συμπιεστότητα ουσιών στον τομέα της φυσικής, μήκη κύματος και φασματικές εντάσεις, ηλεκτρικές αγωγιμότητες και δυναμικά επαφής και σχετικά βάρη ενώσεων στη χημεία, σημεία βρασμού και οξύτητα διαλυμάτων, δομικοί τύποι και πολική δίνη. Ένα σημαντικό μέρος της βιβλιογραφίας της πειραματικής και της επιστήμης της παρατήρησης είναι η προσπάθεια να αυξηθεί η ακρίβεια με την οποία και ο βαθμός στον οποίο είναι γνωστά αυτά τα γεγονότα. Πολύπλοκες συσκευές κατασκευάζονται για τέτοιες εργασίες και η εφεύρεση, η κατασκευή και η χρήση τέτοιων συσκευών απαιτεί υψηλό επίπεδο ταλέντου, πολύ χρόνο και μεγάλη οικονομική βοήθεια. Τα σύγχρονα και τα ραδιοτηλεσκόπια είναι σύγχρονα παραδείγματα - εάν οι επιστήμονες, σύμφωνα με το «παράδειγμά» τους, πιστεύουν ότι κάποιο γεγονός είναι σημαντικό, πόση πολυπλοκότητα μπορούν να αυξήσουν για να το ανακαλύψουν ή να το προσδιορίσουν. Από τον δέκατο έκτο αιώνα Tycho Brahe έως τον εικοστό αιώνα μ.Χ. Ο. Η μεγάλη φήμη που έχουν κερδίσει ορισμένοι επιστήμονες από τον Lawrence δεν βασίζεται στην καινοτομία των ανακαλύψεών τους, αλλά μάλλον στην ακρίβεια, την αξιοπιστία και το ευρύ φάσμα των πειραματικών μεθόδων που ανέπτυξαν για να επαναπροσδιορίσουν ήδη γνωστά γεγονότα.
Σε μια άλλη κατηγορία πραγματικών προσδιορισμών βρίσκονται εκείνα τα γεγονότα, τα οποία, αν και από μόνα τους, δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία, μπορούν όμως να συγκριθούν άμεσα με τα προηγούμενα της θεωρίας του «παραδείγματος». Αυτή η κατηγορία γεγονότων είναι σχετικά μικρή. Σύντομα, όταν θα εξετάσουμε τα θεωρητικά προβλήματα μετά την ταξινόμηση των πρακτικών προβλημάτων της γενικής επιστήμης, τότε αυτό που θα δούμε είναι ότι υπάρχει μια πολύ μικρή περιοχή οποιασδήποτε επιστημονικής θεωρίας, η οποία μπορεί να συγκριθεί άμεσα με τη φύση. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο όταν η σχετική θεωρία είναι μαθηματικού χαρακτήρα. Για παράδειγμα, η θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν έχει συνδεθεί με τη φύση μόνο σε τρεις τομείς. 2 Επιπλέον, σε περιοχές όπου η εφαρμογή μιας θεωρίας είναι δυνατή, συχνά υπάρχουν τέτοιες θεωρητικές και μηχανικές προσεγγίσεις, λόγω των οποίων η σύγκλιση περιορίζεται ακόμη περισσότερο. Η περαιτέρω βελτίωση αυτής της σύμβασης ή η εύρεση νέων περιοχών στις οποίες η σύμβαση είναι ακόμη λιγότερο πιθανό να εμφανιστεί, είναι μια συνεχής πρόκληση για την ικανότητα και τη φαντασία των χρηστών και των παρατηρητών. Κατασκευάζοντας ειδικά όργανα για τη δημιουργία της στενότερης δυνατής αντιστοιχίας μεταξύ φύσης και θεωρίας, οι επιστήμονες επιδεικνύουν έντονη επιμέλεια και επιδεξιότητα. ειδικά τηλεσκόπια για να καταδείξουν το θεώρημα του Κοπέρνικου για το ετήσιο γεωγραφικό μήκος. Η συσκευή του Atwood για την ξεκάθαρη επίδειξη του δεύτερου νόμου του Νεύτωνα, που εφευρέθηκε για πρώτη φορά σχεδόν έναν αιώνα μετά το Principia. Η συσκευή του Φουκώ για να δείξει ότι το φως ταξιδεύει πιο γρήγορα στον αέρα παρά στο νερό. Ένα πολύ καλό παράδειγμα αυτού είναι τα τεράστια μαθηματικά επέκτασης, κ.λπ., που έχουν σχεδιαστεί για να αποδείξουν την ύπαρξη νετρίνων. 3 Περιλαμβάνουμε αυτήν την εργασία επίδειξης σύγκλισης σε μια άλλη κατηγορία γενικής πειραματικής εργασίας. Αυτό το έργο ορίζεται πιο ξεκάθαρα σε ένα συγκεκριμένο «παράδειγμα» από την πρώτη κατηγορία έργων. Η ύπαρξη αυτής της κατηγορίας προβλημάτων εξαρτάται απαραίτητα από την ύπαρξη του «παραδείγματος» και η αρχή του «παραδείγματος» εμπλέκεται άμεσα στο σχεδιασμό των εργαλείων που κατασκευάζονται για τη λύση του προβλήματος. Για παράδειγμα, ελλείψει του «Principia», οι μετρήσεις που γίνονται από τη συσκευή Atwood δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα.
Υπάρχει μια τρίτη και τελευταία κατηγορία πειραμάτων και παρατηρήσεων στο πλαίσιο της δραστηριότητας συλλογής δεδομένων της κανονικής επιστήμης, καθώς εξυπηρετούν πειραματικούς σκοπούς, για να καταστήσουν τακτοποιημένη τη θεωρία του «παραδείγματος», για να επιλύσουν τον υπολειπόμενο σκεπτικισμό της και στα προβλήματα που Προηγουμένως, προσελκύονταν μόνο η προσοχή των επιστημόνων, για να καταστούν δυνατές οι λύσεις τους. Η εργασία αυτής της τάξης είναι η πιο σημαντική μεταξύ των τριών τάξεων εργασίας, επομένως, η υποδιαίρεση της είναι απαραίτητη για τη λεπτομερή περιγραφή της. Μεταξύ των πειραμάτων που πραγματοποιήθηκαν με σκοπό την τακτική αναπαράσταση στις άκρως μαθηματικές επιστήμες, ορισμένα αναφέρονται στον προσδιορισμό των φυσικών σταθερών. Για παράδειγμα, αυτό που συνήχθη από την εργασία του Νεύτωνα είναι ότι η δύναμη σε μια μονάδα απόστασης μεταξύ δύο μονάδων μάζας θα είναι η ίδια για όλους τους τύπους υγρών σε όλες τις τοποθεσίες στον κόσμο. Αλλά όλα τα προβλήματα που πρότεινε ο Νεύτωνας μπορούσαν να λυθούν χωρίς να εκτιμηθεί το μέγεθος αυτής της έλξης που καθορίζεται από την παγκόσμια σταθερά βαρύτητας, και έναν αιώνα μετά τη δημοσίευση των Principia κανείς δεν είχε κατασκευάσει ένα όργανο ικανό να προσδιορίσει αυτήν τη σταθερά. Και ο πρώτος και διάσημος προσδιορισμός αυτής της σταθεράς, που πραγματοποιήθηκε από τον Κάβεντις την τελευταία δεκαετία του δέκατου όγδοου αιώνα, δεν ήταν ούτε ο τελευταίος τέτοιος προσδιορισμός. Δεδομένου ότι η σταθερά βαρύτητας έχει μια πολύ σημαντική θέση στη φυσική θεωρία, από τον προσδιορισμό του Cavendish, πολλοί ταλαντούχοι επιστήμονες χρησιμοποιούν συνεχώς αυτήν τη σταθερά για να καθορίσουν προηγμένες τιμές. 4 Ο προσδιορισμός των αστρονομικών μονάδων, ο αριθμός των περιστροφών, ο συντελεστής Joule, το φορτίο του ηλεκτρονίου κ.λπ. είναι παραδείγματα τέτοιων πειραμάτων. Μόνο η θεωρία του «παραδείγματος» μπορεί να αποδώσει τέτοια προβλήματα και να εγγυηθεί τη μόνιμη επίλυσή τους. Χωρίς αυτό, αυτές οι περίπλοκες προσπάθειες δεν μπορούσαν καν να φανταστούν και χωρίς τη θεωρία του «παραδείγματος», η επίλυσή τους ήταν πρακτικά αδύνατη.
Αλλά η προσπάθεια παροχής ενός καλά διατεταγμένου «παραδείγματος» δεν περιορίζεται στον προσδιορισμό των καθολικών σταθερών. Για παράδειγμα, μπορεί επίσης να αναφέρονται στην ανακάλυψη ποσοτικών νόμων. Ο νόμος του Boyle σχετικά με τον όγκο με την πίεση του αερίου, ο νόμος του Coulomb για την ηλεκτρική έλξη και ο τύπος του Joule που σχετίζεται με την αντίσταση και το ρεύμα με την ηλεκτρικά παραγόμενη θερμότητα κ.λπ. όλα εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία. Αυτό που πιθανώς δεν είναι σαφές είναι πώς η ύπαρξη ενός «παραδείγματος» είναι απαραίτητη για την ανακάλυψη τέτοιων κανόνων. Αυτό που συχνά υποστηρίζεται είναι ότι τέτοιοι κανόνες ανακαλύπτονται μέσω της εξέτασης μετρήσεων, οι οποίες δεν πραγματοποιούνται για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό και οι οποίες δεν περιορίζονται από καμία θεωρητική δέσμευση. Αλλά αυτό το υπερ-ωφέλιμο σύστημα δεν επιβεβαιώνεται από την ιστορική μορφή. Μέχρι να γίνει κατανοητό ο αέρας ως ένα ελαστικό ρευστό στο οποίο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι περίπλοκες έννοιες της κατάστασης της ύλης, δεν ήταν δυνατό να συλλάβουμε τα πειράματα του Bayel. Και ακόμα κι αν κάτι του έκλεινε το μυαλό, ή θα είχε κάποια άλλη εξήγηση ή δεν θα ήταν δυνατή καμία εξήγηση. 5 Η επιτυχία του Coulomb εξαρτιόταν από την κατασκευή του ειδικού οργάνου του Coulomb για τη μέτρηση της δύναμης μεταξύ των σημειακών φορτίων. Πριν από τον Coulomb, οι άνθρωποι που μετρούσαν ηλεκτρικές δυνάμεις χρησιμοποιώντας απλές κλίμακες κ.λπ., δεν παρατηρούσαν καμία αναπαραγώγιμη ή απλή κανονικότητα. Αλλά ο σχεδιασμός της συσκευής του από τον Coulomb εξαρτιόταν από τη θεωρητική του υπόθεση ότι κάθε σωματίδιο ενός ηλεκτρικού ρευστού δρα σε κάθε άλλο σωματίδιο σε σταθερή απόσταση από αυτό. Και έτσι ο Coulomb έψαχνε για τη δύναμη μεταξύ αυτών των σωματιδίων. Αυτό που υπέθετε φυσικά ο Coulomb για αυτή τη δύναμη ήταν ότι ήταν η μόνη δύναμη που υπήρχε κάτω από πειραματικές συνθήκες και ότι η δύναμη ήταν μια απλή συνάρτηση της απόστασης μεταξύ των σωματιδίων. 6 Τα πειράματα του Joule υποδεικνύουν επίσης πώς η σχέση μεταξύ «παραδείγματος» και ποσοτικού νόμου είναι τόσο ευρεία και οικεία - από τότε που ο Γαλιλαίος συνέβαινε συχνά ιστορικά να επιβάλλονται οι ακριβείς αναλογίες ενός νόμου, αλλά απαραίτητες για τον πειραματικό προσδιορισμό του. ο ειδικός εξοπλισμός γίνεται δυνατός μόνο πολύ αργότερα. 7
Τέλος, θα περιγράψουμε έναν τρίτο τύπο χρήσης, ο οποίος στοχεύει να παρέχει μια συστηματική αναπαράσταση του «παραδείγματος». Προβλέποντας άλλους τύπους πειραμάτων, αυτοί οι τύποι πειραμάτων μπορούν επίσης να ερμηνευθούν ως εξερεύνηση και ανακάλυψη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην πορεία της επιστημονικής ανάπτυξης ή για εκείνο το επιστημονικό πεδίο, στο οποίο η τρέχουσα ερευνητική κατεύθυνση είναι πιο συγκεκριμένη προς τις ποιοτικές πτυχές, σε αντίθεση με τις ποσοτικές πτυχές των κανονικοτήτων της φύσης. Αυτό που συμβαίνει συχνά είναι ότι ένα «παράδειγμα» αναπτύσσεται με βάση μια επιτυχημένη εξήγηση μιας ομάδας φαινομένων, αλλά η εγκυρότητα της εφαρμογής αυτού του «παραδείγματος» σε μια άλλη ομάδα φαινομένων που σχετίζονται στενά με αυτά τα ίδια φαινόμενα είναι αμφισβητήσιμη. Ο πειραματισμός τότε καθίσταται απαραίτητος για την επιλογή εναλλακτικών τρόπων εφαρμογής του «παραδείγματος» σε αυτό το νέο πεδίο φαινομένων. Για παράδειγμα, επιτυχημένες εφαρμογές του «παραδείγματος» της θερμιδικής θεωρίας ήταν η θέρμανση και η ψύξη με ανάμειξη και με αλλαγή κατάστασης. Αλλά η θερμότητα θα μπορούσε επίσης να απελευθερωθεί ή να απορροφηθεί με πολλούς άλλους τρόπους – για παράδειγμα, με χημικό συνδυασμό, με τριβή και με συμπίεση ή απορρόφηση αερίων. Και σε καθένα από αυτά τα άλλα φαινόμενα η αρχή της θερμιδικής αξίας θα μπορούσε να εφαρμοστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγμα, εάν υποτεθεί ότι το κενό έχει θερμοχωρητικότητα, το φαινόμενο της θέρμανσης με συστολή θα μπορούσε να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα της ανάμειξης του κενού με το αέριο. Μια άλλη εξήγηση θα μπορούσε να είναι ότι η ειδική θερμότητα των αερίων αλλάζει με την αλλαγή της πίεσης - επιπλέον, άλλες εξηγήσεις ήταν δυνατές. Όλα τα πειράματα διεξήχθησαν για να βελτιώσουν αυτές τις διάφορες δυνατότητες και να διευκρινίσουν τις διακρίσεις μεταξύ τους. Όλα αυτά τα πειράματα ήταν δυνατά λόγω της καθιέρωσης του «παραδείγματος» της θερμιδικής θεωρίας, και για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων αυτών των πειραμάτων, αξιοποιήθηκαν πλήρως οι δυνατότητες αυτού του «παραδείγματος». 8 Έτσι, όταν η αλήθεια του φαινομένου της θέρμανσης με συστολή καθιερώθηκε ως εξήγηση αυτού του «παραδείγματος», τότε όλα τα άλλα πειράματα σε αυτό το πεδίο βασίστηκαν σε αυτό το «παράδειγμα» σύμφωνα με αυτήν την εξήγηση. Εάν ένα φαινόμενο είναι ήδη γνωστό, δεν μπορεί να υπάρχει άλλος τρόπος να επιλέξουμε ένα πείραμα για να το εξηγήσουμε.
Τώρα θα ταξινομήσουμε τα θεωρητικά προβλήματα της γενικής επιστήμης. Όπως συμβαίνει με τα πειραματικά και τα προβλήματα παρατήρησης, έτσι και αυτά μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες. Ένα μικρό μέρος της γενικής θεωρητικής εργασίας είναι η χρήση της υπάρχουσας θεωρίας για την πρόβλεψη γεγονότων, τα οποία κατά τα άλλα δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία. Η κατασκευή αστρονομικών αλμανάκ, ο υπολογισμός των χαρακτηριστικών του φακού και η κατασκευή καμπυλών ραδιομετάδοσης είναι παραδείγματα τέτοιων προβλημάτων. Ως εκ τούτου, οι επιστήμονες συχνά το αφήνουν σε μηχανικούς και κτίστες, θεωρώντας ότι είναι μια δουλειά χαμηλής κατηγορίας, και άρθρα που βασίζονται σε αυτό το είδος εργασίας συνήθως δεν δημοσιεύονται σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Αλλά ταυτόχρονα, σε αυτά τα περιοδικά τυπώνονται θεωρητικές συζητήσεις που σχετίζονται με αυτά τα προβλήματα, τις λεπτότητες των οποίων είναι αδύνατο να κατανοήσει κανένας επιστήμονας. Η εφαρμογή της θεωρίας δεν γίνεται ώστε το αποτέλεσμά της να είναι μια πρόβλεψη κάποιας φιλοσοφικής σημασίας, αλλά μάλλον ποια είναι η χρησιμότητα της ώστε να μπορεί να ελεγχθεί άμεσα στο τεστ εφαρμογής. Σκοπός τους είναι είτε να επιδείξουν μια νέα εφαρμογή ενός «παραδείγματος» ή να βελτιώσουν μια παλιά εφαρμογή.
Η ανάγκη για αυτό το είδος εργασίας προκύπτει από τις τρομερές δυσκολίες που έρχονται αντιμέτωπες συνδέοντας μια θεωρία και τη φύση. Μετά τον Νεύτωνα, παραδείγματα από την ιστορία της κινητικής θα καταστήσουν σαφείς αυτές τις δυσκολίες. Στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα, οι επιστήμονες που θεώρησαν τις ιδέες που παρουσιάζονται στο Principia ως «παράδειγμα» πίστευαν στην ευρεία εγκυρότητα των συμπερασμάτων του. Είχαν καλούς λόγους να το κάνουν. Πιθανώς δεν υπάρχει άλλο παράδειγμα στην ιστορία της επιστήμης, όταν μια εφεύρεση να έχει οδηγήσει σε τόση ανάπτυξη στη λεπτότητα της έρευνας και στον τομέα. Ο Νεύτων εξήγαγε τους νόμους του Κέπλερ που σχετίζονται με την κίνηση των πλανητών στον ουρανό και εξήγησε με επιτυχία τα παρατηρούμενα γεγονότα, σύμφωνα με τα οποία η κίνηση της σελήνης στον ουρανό δεν συμμορφώνεται με τους νόμους του Κέπλερ. Όσον αφορά την κίνηση πάνω από τη Γη, έβγαλε μερικές αποσπασματικές παρατηρήσεις σχετικά με τα εκκρεμή και τις παλίρροιες. Εκτός από αυτό, με τη βοήθεια ορισμένων πρόσθετων αλλά ad hoc υποθέσεων, πέτυχε επίσης να αντλήσει το νόμο του Bayle και μια σημαντική φόρμουλα για την ταχύτητα του ήχου στον αέρα. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση ανάπτυξης της επιστήμης εκείνη την εποχή, η επιτυχία αυτών των επιδείξεων ήταν άκρως εντυπωσιακή. Ωστόσο, δεδομένων των ευρέως διαδεδομένων αξιώσεων για τους νόμους του Νεύτωνα, ο αριθμός αυτών των εφαρμογών ήταν εξαιρετικά μικρός και ο Newton δεν ανέπτυξε άλλες εφαρμογές. Επίσης, αν συγκρίνουμε με τη σημερινή εποχή, η ακρίβεια αυτών των λίγων εφαρμογών του Νεύτωνα ήταν επίσης πολύ περιορισμένη. Από αυτό το παράδειγμα, θα κάνουμε ένα τελευταίο επιχείρημα σχετικά με τη δυσκολία σύνδεσης θεωρίας και φύσης. Το «Principia» ήταν αφιερωμένο στην εφαρμογή προβλημάτων στην αστρονομική μηχανική. Δεν ήταν καθόλου σαφές πώς να το κάνουμε κατάλληλο για επίγειες εφαρμογές ή πώς να το εφαρμόσουμε σε προβλήματα κίνησης κλώνων. Διαφορετικά, η επίλυση των επίγειων προβλημάτων γινόταν ήδη με μεγάλη επιτυχία με βάση εκείνες τις διαφορετικές τεχνικές, που αρχικά εφευρέθηκαν από τον Galileo και τον Huygens. Κατά τον 18ο αιώνα, μέσω της εργασίας των αδελφών Bernoulli, του d'Alembert και πολλών άλλων επιστημόνων, η διάδοση αυτών των τεχνικών ήταν ευρέως διαδεδομένη σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη, εκτός από τη Βρετανία. Ελπίζαμε ότι οι παραπάνω τεχνικές και οι τεχνικές του «Principia» θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητές ως συγκεκριμένες εφαρμογές κάποιας άλλης, πιο ολοκληρωμένης θεωρίας, αλλά για κάποιο διάστημα κανείς δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει αυτό το πρόγραμμα. 8
Θα στρέψουμε τώρα την προσοχή μας στο πρόβλημα της ακρίβειας. Έχουμε ήδη επισημάνει την πρακτική πλευρά του. Οι συγκεκριμένες εφαρμογές του «παραδείγματος» του Νεύτωνα απαιτούσαν την κατασκευή εξειδικευμένων συσκευών όπως η συσκευή του Quendish, η συσκευή του Atwood ή προηγμένα τηλεσκόπια για να ληφθούν τα συγκεκριμένα πειραματικά δεδομένα που απαιτούνταν. Παρόμοιες δυσκολίες αντιμετωπίζονταν για την επίτευξη συναίνεσης και στον τομέα της θεωρίας. Για παράδειγμα, για να εφαρμόσει τους νόμους του στα εκκρεμή, προκειμένου να προσδιορίσει με ακρίβεια το μήκος του εκκρεμούς, ο Νεύτωνας αναγκάστηκε να θεωρήσει το εκκρεμές ως κέντρο βάρους. Εκτός από κάποιες υποθετικές και απλές πειραματικές συνθήκες, η επίδραση της αντίστασης του αέρα παραμελήθηκε ακόμη και στις μέγιστες εφαρμογές της. Αυτές ήταν συνετές φυσικές προσεγγίσεις. Επειδή όμως οι προσεγγίσεις ήταν κατά προσέγγιση, περιόρισαν την αναμενόμενη αντιστοιχία μεταξύ των προβλέψεων του Νεύτωνα και των πραγματικών πειραμάτων. Η ίδια δυσκολία εμφανίζεται και στις αστρονομικές εφαρμογές της θεωρίας του Νεύτωνα. Αυτό που είναι γνωστό από τις απλές ποσοτικές παρατηρήσεις που έγιναν από το τηλεσκόπιο είναι ότι η κίνηση των πλανητών δεν συμμορφώνεται πλήρως με τους νόμους του Κέπλερ και αυτό που μας λέει το συμπέρασμα από τη θεωρία του Νεύτωνα είναι ότι δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Ο Νεύτωνας πέτυχε να αντλήσει τους νόμους του Κέπλερ από τη θεωρία του μόνο αγνοώντας όλες τις άλλες βαρυτικές δυνάμεις εκτός από τη βαρυτική έλξη μεταξύ των αντίστοιχων πλανητών και του Ήλιου. Αν και οι πλανήτες έλκονται επίσης μεταξύ τους, μεταξύ εφαρμοσμένης θεωρίας και τηλεσκοπικών παρατηρήσεων, θα μπορούσε να αναμένεται μόνο μια στενή αντιστοιχία. 10
Βεβαίως, η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με αυτόν τον τρόπο ήταν άκρως ικανοποιητική για τους ενδιαφερόμενους επιστήμονες. Εκτός από μερικά γήινα προβλήματα, τόσα πολλά ικανοποιητικά αποτελέσματα δεν είχαν ληφθεί ποτέ από καμία άλλη θεωρία. Επομένως, η βάση των αντιρρήσεων που εγείρονται για την εγκυρότητα του έργου του Νεύτωνα δεν ήταν ποτέ περιορισμένη συμφωνία μεταξύ πειράματος και παρατήρησης. Παρόλα αυτά, λόγω αυτής της ελλιπούς σύμβασης, υπήρχαν πολλά ενδιαφέροντα θεωρητικά προβλήματα για να λύσουν οι διάδοχοι του Νεύτωνα. Για παράδειγμα, χρειάζονταν νέες θεωρητικές τεχνικές για την επίλυση του προβλήματος των κινήσεων περισσότερων από δύο ελκτικών σωμάτων και της σταθερότητας των μπερδεμένων κυττάρων. Κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα και τις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, οι καλύτεροι μαθηματικοί της Ευρώπης ήταν απασχολημένοι με την επίλυση παρόμοιων προβλημάτων. Το λαμπρό έργο των Euler, Lagrange, Laplace και Gauss αφορούσε τη λύση τέτοιων προβλημάτων, τα οποία στόχευαν να αυξήσουν τη σύγκλιση μεταξύ του «παραδείγματος» του Νεύτωνα και των αστρονομικών παρατηρήσεων. Ταυτόχρονα, αυτοί οι μεγάλοι επιστήμονες ανέπτυξαν τα απαραίτητα μαθηματικά για εκείνες τις εφαρμογές, που δεν είχαν επιχειρήσει από τον Νεύτωνα ή από τις σύγχρονες ευρωπαϊκές μεθόδους σκέψης της μηχανικής επιστήμης. Για παράδειγμα, ανέπτυξαν μια μεγάλη βιβλιογραφία και μερικές πολύ έξυπνες μαθηματικές τεχνικές στον τομέα της δυναμικής των ρευστών και του προβλήματος των δονούμενων αστέρων. Αυτά τα προβλήματα εφαρμογής αποτελούν τη βάση ίσως της πιο λαμπρής και επίπονης επιστημονικής εργασίας που έγινε κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα. Ένα άλλο παράδειγμα αυτού μπορεί επίσης να βρεθεί μετά την εξέταση της μετα-περιοδικής ιστορίας του «παραδείγματος» ενός κλάδου της επιστήμης, του οποίου ο βασικός κανόνας είναι ποσοτικός. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να αναφερθεί η κυματική θεωρία του φωτός και η ηλεκτρομαγνητική θεωρία. Η θεωρητική εργασία που γίνεται στον τομέα των υψηλών μαθηματικών επιστημών είναι τουλάχιστον αυτού του τύπου.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλη η θεωρητική εργασία είναι έτσι. Ακόμη και στις μαθηματικές επιστήμες υπάρχουν θεωρητικά προβλήματα με τη συστηματική παρουσίαση των «παραδειγμάτων». Και όποτε η επιστημονική ανάπτυξη είναι κυρίως ποιοτική, τότε κυριαρχούν αυτά τα προβλήματα. Ορισμένα προβλήματα στα πεδία τόσο των ποσοτικών όσο και των ποιοτικών επιστημών οδηγούν στην απλοποίηση της θεωρίας αναδιατυπώνοντας το αντικειμενικό «παράδειγμα». Για παράδειγμα, η εφαρμογή του «principia» στην επίλυση ερευνητικών προβλημάτων δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Ένας από τους λόγους για αυτό ήταν ότι ήταν η πρώτη επιτυχημένη θεωρία στον τομέα της, οπότε πολλά πράγματα παρουσιάστηκαν με διφορούμενο τρόπο. Ένα άλλο πράγμα είναι ότι μέρος της επιτυχίας και της σημασίας του έγκειται στις εφαρμογές του. Έτσι, το «Principia», μια ομάδα φαινομενικά άσχετων τεχνικών που αναπτύχθηκαν από Ευρωπαίους επιστήμονες για πολλές επίγειες εφαρμογές, φαινόταν πολύ επιδραστική και επιτυχημένη στον διαγωνισμό. Επομένως, από τον Euler και τον Lagrange τον 18ο αιώνα έως τους Hamilton, Jacobi και Hatz τον 19ο αιώνα, πολλοί ταλαντούχοι μαθηματικοί φυσικοί στην Ευρώπη προσπάθησαν επανειλημμένα να αναπαράγουν τη θεωρία της μηχανικής με πιο ικανοποιητικό, λογικό και αισθητικό τρόπο. Δηλαδή, ο στόχος τους ήταν να αναπτύξουν έναν τέτοιο μετασχηματισμό των φαινομενικά αποκλίνων εκφρασμένων ή σιωπηρών εννοιών της «Principia» και της ευρωπαϊκής μηχανιστικής θεωρίας ώστε να καταδεικνύεται η λογική συνέπεια μεταξύ των δύο θεωριών και στα περίπλοκα νέα προβλήματα στο πεδίο της μηχανιστικής επιστήμης. του οποίου η εφαρμογή ήταν εξίσου Και είναι σίγουρα δυνατή.
Ομοίως, η αναπαραγωγή «παραδείγματος» έχει συμβεί ξανά και ξανά στην ανάπτυξη όλων των τομέων της επιστήμης. Αλλά εξαιτίας αυτού, υπάρχουν συχνά θεμελιώδεις αλλαγές στο «παράδειγμα», οι οποίες είναι πιο θεμελιώδεις από τις αλλαγές που επιφέρουν οι παραπάνω επαναδιατυπώσεις των «Principia». Η βάση αυτών των αλλαγών είναι η πειραματική εργασία, την οποία περιγράψαμε παραπάνω ως συστηματική απόδοση του «παραδείγματος». Δεν είχαμε καμία σταθερή λογική βάση για να ονομάσουμε μια τέτοια εργασία πειραματική. Αυτό που συμβαίνει στην πράξη είναι ότι σε άλλους τύπους γενικής ερευνητικής εργασίας, τόσο οι θεωρητικές όσο και οι πειραματικές πτυχές δεν είναι εξίσου σημαντικές, αλλά και οι δύο πτυχές είναι σημαντικές για την καλά οργανωμένη παρουσίαση του «παραδείγματος». Επομένως, το παραπάνω παράδειγμα που δόθηκε για τη συζήτηση της πειραματικής εργασίας θα είναι εξίσου κατάλληλο για τη συζήτηση της θεωρητικής αναπαραγωγής. Χωρίς τη χρήση της ηλεκτρικής θεωρίας του, δεν θα ήταν δυνατό για τον Coulomb να κατασκευάσει το όργανό του και να πραγματοποιήσει τις μετρήσεις του. Έτσι, ως αποτέλεσμα των μετρήσεών του, εξευγενίστηκε και η θεωρία του. Για να αποδείξουμε την άποψή μας, θα πάρουμε τώρα ένα παράδειγμα από την ιστορία της θερμοδυναμικής. Με βάση το φαινόμενο της θέρμανσης με συστολή, οι επιστήμονες που συνέλαβαν και ολοκλήρωσαν τα πειράματα για να διευκρινίσουν τη διαφορά μεταξύ διαφορετικών θεωριών θερμότητας ήταν συνήθως τα ίδια άτομα που πρότειναν επίσης διάφορες δημοφιλείς θεωρίες. Ερευνούσαν τόσο γεγονότα όσο και θεωρίες. Το έργο του όχι μόνο απέκτησε πρακτική γνώση, αλλά δημιούργησε επίσης ένα πιο ακριβές νέο «παράδειγμα» εξαλείφοντας τις άλυτες διαφωνίες του αρχικού «παραδείγματος». Η γενική ερευνητική εργασία που γίνεται στον τομέα των διαφόρων επιστημών είναι ως επί το πλείστον αυτού του τύπου.
Ο προσδιορισμός σημαντικών γεγονότων, η συμφιλίωση των γεγονότων με τη θεωρία και η εύρυθμη έκθεση της θεωρίας, στη διαίρεση των πειραματικών και θεωρητικών προβλημάτων σε αυτές τις τρεις κατηγορίες, αποτελούν όλα τα προβλήματα της βιβλιογραφίας της γενικής επιστήμης. Σε αυτή την ταξινόμηση, όλη η βιβλιογραφία όλων των επιστημών δεν έρχεται πλήρως. Εκτός από αυτό, υπάρχουν επίσης εξαιρετικά προβλήματα της επιστήμης. Είναι πολύ πιθανό η επιστημονική εργασία να είναι χρήσιμη λόγω της επίλυσης αυτών των έκτακτων προβλημάτων, αλλά τα έκτακτα προβλήματα δεν είναι διαθέσιμα όπως επιθυμούμε. Η εμφάνισή τους συμβαίνει σε ένα συγκεκριμένο στάδιο της προόδου της γενικής έρευνας. Αναπόφευκτα, λοιπόν, τα περισσότερα προβλήματα που διερεύνησαν οι καλύτεροι επιστήμονες εμπίπτουν στη μία ή στην άλλη από τις τρεις παραπάνω κατηγορίες. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για την εκτέλεση επιστημονικής εργασίας στο πλαίσιο του «παραδείγματος» και ποιο θα ήταν το νόημα της εργασίας ανεξάρτητα από το «παράδειγμα» είναι εάν ο ερευνητής σταματήσει να κάνει την επιστημονική εργασία που ορίζει αυτό. Προχωρώντας προς τα εμπρός θα δούμε - στην ιστορία της επιστήμης υπάρχουν παραδείγματα εργασίας αφήνοντας το «παράδειγμα». Και οι επιστημονικές επαναστάσεις ολοκληρώνονται με βάση αυτό το είδος εργασίας. Πριν όμως ξεκινήσουμε τη μελέτη τέτοιων επαναστάσεων, είναι απαραίτητη για εμάς μια πιο ολοκληρωμένη ανάλυση της γενικής επιστημονικής έρευνας που άνοιξε το δρόμο σε αυτές.
Παραπομπές και σχόλια
1) Το άρθρο του Bernard Barber « Resistance and Scientific Discovery » Science , CXXXIV (1961) σελ. 596 έως 602.
2) Το γεγονός που εξακολουθεί να είναι ευρέως αποδεκτό ως το εμπειρικό θεμέλιο αυτής της θεωρίας είναι η απλή μετάπτωση του Ερμή. Το φαινόμενο της επιπλέον μετατόπισης του φάσματος φωτός των μακρινών αστεριών μπορεί να προέλθει από μια πιο θεμελιώδη θεωρία από τη γενική θεωρία της σχετικότητας , και πιθανώς το ίδιο ισχύει για την κάμψη του φωτός κοντά στον Ήλιο , αν και αυτό αμφισβητείται , οπότε Είναι πιθανό ότι μια άλλη πρόσφατη πειραματική δοκιμή μπορεί να καθιερωθεί ως η βαρυτική μετατόπιση της ακτινοβολίας μασαμπέρ. Είναι δυνατόν να βρεθούν άλλα κριτήρια σε αυτό το παραμελημένο πεδίο έρευνας. Για μια σύγχρονη και συνοπτική περιγραφή αυτού του προβλήματος βλ. Εγώ. Έκθεση του Schiff, " A Report on the NASA Conference on Experimental Tests of Theories of Relativity ", Physics Today , XIV (1961) , σελ. 42 έως 48.
3) Για δύο τηλεσκόπια ετήσιας παράλλαξης, βλέπε Abraham Wolff's A History of Science , Technology and Philosophy in the Eighteenth Century (2η έκδ. , Λονδίνο , 1952) , σελ. 103 έως 5. Ν. για τη συσκευή του Atwood. R. Το βιβλίο του Hanson " Painters of Discovery ", ( Cambridge , 1958) , σελ. Βλέπε 100 και 207. Για τις δύο τελευταίες ειδικές συσκευές βλέπε M.L. Foucault's “ Metal General Power Major Laws of the Law of Air et Lances of the Union Contes Rendus – The Law of the Académie des Sciences , XXX (1850) , σελ. 551 έως 260.
4) Γ. H. Ο Poyntig συζητά σχεδόν δύο δωδεκάδες μετρήσεις της σταθεράς βαρύτητας που έγιναν μεταξύ 1741 και 1901 στο άρθρο του " The Gravitational Constant and the Mean Density of the Earth ", Encyclopaedia Britannica (Eleventh Edition , Cambridge , 1910 έως 1911) , σελ . 12 . Έγινε το 385 έως το 389.
5) Πώς αυξήθηκε η χρήση των εννοιών της ρευστής κατάστασης στον τομέα της μηχανικής των αερίων , για αυτό το θέμα " The Physical Treatises of Pascal ", An. Εγώ. H. σι. Spears και Α. ΣΟΛ. H. Spears , F. With Introduction and Notes by Barry (Newwork , 1937). Σε αυτό το βιβλίο σελ. 164 έρχεται η δήλωση του Torricelli ( « Είμαστε βυθισμένοι στον πυθμένα του ωκεανού του στοιχείου του αέρα ») , που δείχνει πώς ξεκίνησε αυτή η αναλογία. Η ταχεία ανάπτυξη αυτής της έννοιας φαίνεται από δύο μεγάλες έρευνες .
6) Duane Roller και Duane H.G. Το βιβλίο του Rollerco The Development of the Concept of Electric Charge ; Electricity Firm The Greeks to Coulam , ( Harvard Case Histories in Experimental Sciences , Case 8 , Kybridge , Mass. , 1954) , σελ. 66 έως 80.
7) Τ. για παραδείγματα. ΜΙΚΡΟ. Το άρθρο του Coon « The Punctuation of Measurement in Modern Physical Science » , Isis LII (1961) σελ. Βλέπε 161 έως 193. "
8) Τ. ΜΙΚΡΟ. Το άρθρο του Coon “ The Caloric Theory of Adiabatic Compression ”, Isis , XLIX (1958) , σελ. 132 έως 140.
9) Δύο άρθρα του C. Truesdale, “ A Program Toward Rediscovering the Rational Mechanics of the Age of Reason ”, Archives for History of the Exact Sciences , X (1960), σελ. 3 έως 36 " Reactions of Late Baroque Mechanics to Success , Conjecture , Error, and Failure in Newton 's Principia ", Texas Quarterly , XX (1967) , σελ. 281 έως 97. T.L. Άρθρο του Hackinsco « The Reception of Newton 's Second Law of Motion in the Eighteenth Century », Archives Internationale de ' The History of the Sciences Hh (1967) , σελ. 42 έως 65. ,
10) Το προαναφερθέν έργο του Wulf σελ. 75 έως 81 , 96 έως 101. και William Whewell 's History of the Inductive Sciences (αναθεωρημένη έκδοση , Λονδίνο , 1847) , II σελ. 213 έως 71.
11) Το βιβλίο του René Douga History of the Law Mechanic (Newcastle , 1950) , Βιβλία IV έως V.
https://narayangiri.wordpress.com/
