ΨΑΡΑΣ ΤΗΣ ΙΣΛΑΝΔΙΑΣ

 ΨΑΡΑΣ ΤΗΣ ΙΣΛΑΝΔΙΑΣ

‘Ήταν πέντε, με γιγάντια κορμοστασιά, κι έπιναν καθισμένοι με τους αγκώνες στηριγμένους στο τραπέζι, σε μια σκοτεινή καμπίνα που μύριζε σαλαμούρα και θάλασσα. Το μέρος, πολύ χαμηλοτάβανο για τα κορμιά τους, χαμήλωνε ακόμα περισσότερο στην μιαν άκρη όπως στο εσωτερικό μεγάλης άδειας μαούνας και ταλαντευόταν ελαφρά, αφήνοντας μονότονο παράπονο, αργό, υπναλέο, θαρρείς.’

Από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι λίγο πριν το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, οι ψαράδες από την Βόρεια Βρετάνη εγκατέλειπαν τα σπίτια τους για εξαμηνιαίες εκστρατείες αλιείας μπακαλιάρου κοντά στην Ισλανδία. Η άφιξη της άνοιξης ήταν γι’ αυτούς το σήμα για την έναρξη του ψαρέματος. Τεράστια σκάφη ετοιμαζόντουσαν να βγουν στη ανοιχτή θάλασσα. Οι άντρες άφηναν τα σπίτια και τις οικογένειές τους για να ξεκινήσουν ένα ταξίδι στα βαθιά νερά της Ισλανδίας για να ψαρέψουν μπακαλιάρους. Το ταξίδι διαρκούσε έξι μήνες. Σ’ αυτό το διάστημα δούλευαν ασταμάτητα πάνω στα σκάφη είτε ψαρεύοντας είτε πολεμώντας με την αγριεμένη θάλασσα – αυτή την άλλη σύζυγο τη ‘σύζυγο του τάφου’, όπως την αποκαλούσαν. Η δουλειά ήταν πολύ σκληρή και επικίνδυνη, αλλά τα χρήματα τους επέτρεπαν να συντηρούν τις οικογένειές τους. Τουλάχιστον για όσους κατάφεραν να επιστρέψουν. Περισσότεροι από δύο χιλιάδες άνδρες δεν επέστρεψαν ποτέ από την Ισλανδία. Έτσι  ο Πιερ Λοτί  (Pierre Loti 1850-1923)  ξεκινά στο βιβλίο του ‘Ψαράς της Ισλανδίας’ να αφηγείται με λυρισμό μια ιστορία στην οποία πρωταγωνιστούν το σκληρό τοπίο της Βρετάνης, με τα θεόρατα κύματα που κτυπούν τις βραχώδεις ακτές του και οι σκληροτράχηλοι ναυτικοί που περνούν τη μισή τους ζωή μεσοπέλαγα.

‘Κατά τη διάρκεια της μέρας, αυτοί οι άνδρες, που ήταν πιο έγκλειστοι και από μοναχούς, κουβέντιαζαν ελάχιστα μεταξύ τους. Κρατώντας ο καθένας την πετονιά του, έμεναν για πολλές ώρες στο ίδιο πόστο χωρίς να το αλλάζουν – μόνο τα χέρια τους ήταν απασχολημένα, αφοσιωμένα στον αδιάκοπο μόχθο του ψαρέματος. Απείχαν μόλις δύο ή τρία μέτρα ο ένας από τον άλλο και κατέληγαν να μη βλέπονται σχεδόν.

Αυτή η ηρεμία της ομίχλης, αυτή η λευκή σκοτεινιά αποκοίμιζε το πνεύμα. Ενώ ψάρευαν, τραγουδούσαν για τον εαυτό τους κάποιο σκοπό της πατρίδας τους σιγανά, από φόβο μήπως απομακρύνουν τα ψάρια. Οι σκέψεις γίνονταν αργόσυρτες και σπάνιες· έμοιαζαν να επιμηκύνονται, να διαρκούν πολύ ώστε να γεμίζουν τον χρόνο, χωρίς να αφήνουν κενά, ενδιάμεσα διαστήματα ανυπαρξίας. Δεν είχαν καθόλου το μυαλό τους στις γυναίκες, γιατί έκανε ήδη κρύο· ονειρεύονταν όμως πράγματα άλλοτε ασυνάρτητα, άλλοτε θαυμαστά, όπως όταν είχε ήλιο, και το νήμα αυτών των ονείρων ήταν επίσης χαλαρό όπως η ομίχλη …’

Οι γυναίκες, από την άλλη, οι μητέρες, οι σύζυγοι, οι κόρες και οι αγαπημένες περίμεναν, γράφοντας γράμματα που δεν ήταν ποτέ σίγουρες ότι θα φτάσουν στους παραλήπτες τους, ελπίζανε και προσευχόντουσαν να πάνε όλα καλά. Κι έτσι περνούσε το καλοκαίρι. Η εποχή του χρόνου με τη ζέστη και τις ηλιόλουστες μέρες ήταν εποχή θλίψης για τη Βρετάνη. Η ζωή επανερχόταν με τα πρώτα σύννεφα του φθινοπώρου. Οι γυναίκες άνοιγαν τα σπίτια, τα καθάριζαν και τα στόλιζαν για να υποδεχτούν τους ταξιδιώτες. Ντυνόντουσαν με τα καλύτερα ρούχα τους και έβγαιναν να αγναντέψουν τη θάλασσα και να εντοπίσουν στον ορίζοντα το καράβι που θα έφερνε τον άνθρωπό τους πάλι στο σπίτι του. Κι είχε τότε μια αγωνία η ματιά τους κι ένα φόβο η καρδιά τους γιατί δεν ήξεραν αν ο ταξιδιώτης τους είναι στο δρόμο της επιστροφής ή κοιμάται για πάντα στα σκοτεινά βάθη της θάλασσας.

Η πλοκή του βιβλίου είναι απλή. Είναι ένα είδος αφιερώματος σε όλους αυτούς τους ανθρώπους – ναυτικούς και γυναίκες που περίμεναν την επιστροφή τους – που έζησαν στη Βρετάνη τον 19ο αιώνα. Ένα βιβλίο που παρά την κοινωνιολογική του προσέγγιση αποπνέει εξωτισμό. Είναι μια ιστορία αγάπης μεταξύ ενός ψαρά, του Γιάν, και της αγαπημένης του, της Γκωντ, που δεν ευτύχησαν να ζήσουν μαζί για αρκετό καιρό. Ο Γιαν, όπως τόσοι και τόσοι ψαράδες της Βρετάνης, χάθηκε στη θάλασσα. Ενώ η ίδια η ιστορία δεν είναι πρωτότυπη, το ενδιαφέρον του βιβλίου έγκειται στο στυλ του Πιερ Λοτί. Η Βρετάνη είναι μια χώρα μύθων και μυστηρίων, που σε κάνει να ονειρεύεσαι. Ο Λοτί προσθέτει σ’αυτό το σκηνικό τον κόσμο της θάλασσας και τους ψαράδες,  αναδεικνύει το ιστορικό πλαίσιο και προβάλει τα εθνολογικά στοιχεία της εποχής. Με λέξεις απλές προκαλεί ισχυρές εικόνες, χωρίς όμως να το παρακάνει με το συναίσθημα. Το ύφος του -ένας συνδυασμός της γαλλικής ρεαλιστικής σχολής και του λογοτεχνικού ιμπρεσιονισμού – δημιουργεί σκέψεις και συναισθήματα που παραμένουν για καιρό στο μυαλό του αναγνώστη.

Η ιστορία της Γκωντ και του Γιάν είναι μόνο μία μεταξύ πολλών άλλων. Υπάρχει ακόμη η ιστορία του 19χρονου  Συλβέστρ, του παιδικού φίλου της Γκωντ που χάθηκε κάπου στην Κίνα αφήνοντας πίσω του την γιαγιά Υβόν που είχε χάσει ένα ένα όλα τα μέλη της οικογένειάς της και είχε εναποθέσει τις τελευταίες της ελπίδες στο μέλλον αυτού του αγαπημένου εγγονού. Ο πιο εμβληματικός όμως χαρακτήρας του βιβλίου είναι η ίδια η θάλασσα με την ηρεμία της, το θυμό της, τη δύναμή της, αυτή η άλλη νύφη που απερίσκεπτα ο Γιαν δήλωσε ότι θα παντρευτεί, κυριαρχεί και ορίζει τη μοίρα και τις ζωές των ηρώων.

‘Εγώ!… Μία των ημερών, πράγματι θα παντρευτώ – και χαμογελούσε ο Γιαν, πάντα περιφρονητικός, υψώνοντας το ζωηρό του βλέμμα στον ουρανό – αλλά με καμία από τις κοπέλες του χωριού· όχι, εγώ θα παντρευτώ τη θάλασσα, και σας καλώ όλους, μια και βρεθήκατε εδώ, στον χορό που θα δώσω …’

“Χήρες Ισλανδών” Μνημείο που αναπαριστά τις ηρωίδες του Π.Λοτί, την Γκωντ και τη γιαγιά Υβόν. Το έργο στήθηκε τον Απρίλιο του 2017 με τη συνδρομή του Συλλόγου Φίλοι του Πιέρ Λοτί του Παιμπόλ.

 

Πιέρ Λοτί

Ο Πιέρ Λότι ήταν αξιωματικός του γαλλικού ναυτικού και για δέκα περίπου χρόνια – από το 1875 μέχρι το 1885 – θήτευσε στη Βρέστη όπου είχε την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τους ψαράδες της Ισλανδίας. Λέγεται ότι εκεί συνάντησε δύο ψαράδες που τους χαρακτήρες τους μετέφερε στο βιβλίο του· ο ένας ήταν το πρότυπό του για τον Γιαν και ο άλλος για τον Συλβέστρ. Εκτός από αυτούς τους δύο ψαράδες ο Λοτί γνώρισε στο Πλουμπαλανέκ την κόρη ενός ψαρά της περιοχής, η οποία όμως δεν ανταποκρίθηκε στο φλερτ του. Ο απογοητευμένος συγγραφέας έχτισε πάνω σ’ αυτή τον χαρακτήρα της όμορφης Γκωντ της ιστορίας του. Πολλές περιγραφές στον Ψαρά της Ισλανδίας είναι βασισμένες σε αληθινά γεγονότα όπως γράφει ο Jean Balcou  στον πρόλογο του βιβλίου «Από τη μια πλευρά οι γιορτές, λαϊκές και πολιτιστικές, οι προετοιμασίες των αποστολών, το μπαρκάρισμα, οι αναχωρήσεις των πληρωμάτων αρχές Φεβρουαρίου και η επιστροφή τους κατά τον Σεπτέμβρη, και παράλληλα η λιτανεία των γυναικών, συζύγων και μητέρων που μοιράζονται την ίδια αγωνία και μετατρέπουν όλο τον τόπο σε μεγάλο θέατρο της προσμονής. Από την άλλη, οι ψαράδες εν δράσει, ο καθένας στο πόστο του να ψαρεύει διαρκώς χωρίς ανάπαυλα, κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, μέσα στην απατηλή ηρεμία της ομίχλης ή την απειλή της καταστροφικής καταιγίδας. Τέτοιοι ήρωες είναι οι σκληροί μας Ισλανδοί, των οποίων ο Λοτί αναδεικνύεται ο συγκινητικός και ανεπανάληπτος χρονικογράφος.»

Το βιβλίο  ‘Ψαράς της Ισλανδίας’ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΣΤΕΡΕΩΜΑ σε εξαιρετική μετάφραση και σχολιασμό της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου και εισαγωγικό σημείωμα του Jean Balcou.

https://passepartoutreading.gr/

ΤΟΠΟΝΥΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ 1821

 ΤΟΠΟΝΥΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ 1821

Από το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου "ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ"

Όποιος διαβάζει τον Μακρυγιάννη ή άλλα κείμενα της εποχής του 1821 συναντάει τοπωνύμια που δεν ισχύουν σήμερα, που μπορεί να τον παραξενεύουν και να χρειαστεί να τα αναζητήσει. Πολλά από αυτά είναι αρκετά γνωστά, έτσι οι περισσότεροι ξέρουμε πως το Ζιτούνι είναι η Λαμία και πως το σημερινό Αίγιο είναι η παλιά Βοστίτσα. Κάποια άλλα, όχι και τόσο. Αν διαβάσετε για το Μεσολόγγι και την πολιορκία του αποκλείεται να μη συναντήσετε το Δραγαμέστο, αλλά ίσως να μη βρείτε πού είναι. Μπορεί μάλιστα να βρείτε ότι το Δραγαμέστο είναι ο Αστακός, που είναι ανακρίβεια -ο σημερινός Αστακός είναι η Σκάλα του Δραγαμέστου, το χωριό που λεγόταν τότε Δραγαμέστο λέγεται σήμερα Καραϊσκάκης, 5 χιλιόμετρα πιο μέσα.

Ακόμα, θα βρείτε αντικρουόμενες πληροφορίες για τη διοικητική διαίρεση που είχαν επί τουρκοκρατίας τα εδάφη που αποτέλεσαν στη συνέχεια το νεοελληνικό κράτος. Μετά τη μεταρρύθμιση του 1867 η διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας εξορθολογίστηκε και απέκτησε ως πρώτη βαθμίδα το βιλαέτι. Tα βιλαέτια υποδιαιρούνταν σε σαντζάκια και τα σαντζάκια σε καζάδες.

Στην αγγλική Βικιπαίδεια βρίσκω ότι περί το 1900, εδάφη του σημερινού ελληνικού κράτους ανήκαν στα βιλαέτια των Ιωαννίνων, του Μοναστηρίου, της Σαλονίκης, της Αδριανούπολης, της Κρήτης και του Αρχιπελάγους. Το βιλαέτι του Αρχιπελάγους υποδιαιρούταν στα σαντζάκια της Ρόδου, της Μυτιλήνης, της Χίου, της Κω και της Κύπρου. Της Κρήτης στα σαντζάκια των Χανίων, των Σφακιών, του Ρεθύμνου, του Χάντακα και του Λασιθιού.

Πριν το 1867 τα πράγματα είναι πιο συγκεχυμένα. Η πρώτη βαθμίδα δεν ήταν το βιλαέτι αλλά το εγιαλέτι. Τις παραμονές του 1821, τα εδάφη του ελλαδικού χώρου ανήκαν στα εγιαλέτια της Ρούμελης (που έπιανε το μεγαλύτερο μέρος των Βαλκανίων), της Άσπρης Θάλασσας, του Μοριά και της Κρήτης.

Και πάλι τα εγιαλέτια υποδιαιρούνταν σε σαντζάκια και αυτά σε καζάδες. Στο εγιαλέτι της Ρούμελης ανήκε, για παράδειγμα το σαντζάκι του Κάρλελι που συμπίπτει περίπου με τη σημερινή Αιτωλοακαρνανία. Γιατί Κάρλελι; Επειδή πριν γίνουν οθωμανικά τα εδάφη αυτά ανήκαν στον Κάρολο Τόκκο. Το Κάρλελι τον 17ο αιώνα υποδιαιρούταν σε έξι καζάδες: Αγια Μαύρα, Βόνιτσα, Αγγελόκαστρο, Ξηρόμερο, Βάλτος, Βραχώρι. Το 1684 οι Βενετοί κατάκτησαν την Αγία Μαύρα (Λευκάδα) και τη Βόνιτσα, οπότε έγινε διοικητική αναδιάρθρωση.

Το εγιαλέτι του Μοριά σχηματίστηκε μετά την ανακατάληψη του Μοριά το 1715. Αποσπάστηκε από το εγιαλέτι της Ασπρης Θάλασσας. Φαίνεται όμως ότι κατ’ εξαίρεση το εγιαλέτι αυτό δεν διαιρέθηκε σε σαντζάκια (και αυτά σε καζάδες) αλλά απευθείας σε καζάδες. Ο καζάς ως γεωγραφική περιοχή υπόκειταν στη νομική και διοικητική δικαιοδοσία ενός καδή (δικαστή), γι’ αυτό και ονομαζόταν και καδηλίκι. Σε κειμενα της εποχής μπορεί να δείτε για τα 24 καδηλίκια του Μοριά.

24 νομίζω πως ηταν και οι επαρχίες του Μοριά επί Βενετών. Ο αριθμός των διοικητικών μονάδων του Μοριά παρέμεινε εκεί κοντά, άλλοτε 22, άλλοτε 23, μέχρι το 1821. Στην έκθεση που υπέβαλε ο Καποδίστριας στις προστάτιδες δυνάμεις το 1828 (τα «ερωτήματα των πρέσβεων» όπως λέγονται) αναφέρει ότι η Πελοπόννησος διαιρούταν επί Οθωμανών σε 24 επαρχίες: Κόρινθος, Βοστίτσα (Αίγιο), Καλάβρυτα, Πάτρα, Γαστούνη, Πύργος, Καρύταινα, Αρκαδιά (Κυπαρισσία), Νεόκαστρο (Πύλος), Μοθώνη, Κορώνη, Ανδρούσα, Νησί (Μεσσήνη), Καλαμάτα, Λεοντάρι, Μυστράς, Μονεμβασία, Τριπολιτσά, Άγιος Πέτρος, Πραστός, Άργος, Εμπλάκικα, Φανάρι [Ανδρίτσαινα] και Κάτω Ναχαγές (Ερμιονίδα). Να σημειωθεί ότι απουσιάζει η Μάνη, η οποία ήταν αυτόνομη φόρου υποτελής ηγεμονία.

Ο Καποδίστριας μιλάει για επαρχίες, αλλά βέβαια δεν ήταν αυτός ο όρος που χρησιμοποιόταν. Ο Σακελλαρίου, που το έργο του για την Πελοπόννησο στη δεύτερη τουρκοκρατία είναι το βασικό που έχουμε, μιλάει για «βιλαέτια», και μετά (στη σελ. 121 για όποιον έχει το βιβλίο) λέει ότι ο Μοριάς υποδιαιρούταν σε 24 βιλαέτια από διοικητικής απόψεως, σαντζάκια από στρατιωτικής απόψεως και καζάδες ως δικαστική περιοχή. Δεν είμαι βέβαιος ότι στέκει αυτό το σχημα. Πριν το 1867 χρησιμοποιούσαν τον όρο «βιλαέτι» πολύ χαλαρά, για κάθε είδους διοικητική μονάδα αλλά συνήθως (οπως λέει και ο Ασδραχάς) ως συνώνυμο του καζά. Το σαντζάκι όμως είναι πάντοτε μεγαλύτερο του καζά. Στα κείμενα της εποχής βλέπω Οθωμανούς να χρησιμοποιούν τον καζά, όπως τον Μάρτιο του 1821, όταν ο Μεχμέτ Σαλίχ (ο καϊμακάμης που αντικαθιστούσε τον Χουρσίτ Πασά) εξέδωσε διάταγμα «Προς εσάς, γέροντες και λοιποί ραγιάδες των χωρίων καζά Καρύταινας, φανερώνομεν ότι εις τον καζά Καλαβρύτων … εβγήκαν μερικοί κλέπται, όπως επληροφορήθημεν, και εβάρεσαν μερικούς περαστικούς…»

Να επιστρέψουμε στις 24 υποδιαιρέσεις του Μοριά. Αυτό το «Εμπλάκικα» που βλέπετε δεν είναι δημοτικιστική παραλλαγή του «ενεπλάκην», είναι μια περιοχή στη Μεσσηνία, 44 χωριά, που ήταν προσωπική ιδιοκτησία κάποιου επιφανούς Οθωμανού και μετά που αυτός πέθανε για να μην το πάρει ο ένας ή ο άλλος έγινε τελικά δημόσιο κτήμα και αποτελεσε αυτοτελή καζά. Επίσης, από τον κατάλογο του Καποδίστρια, λείπει το Ανάπλι που οπωσδήποτε ήταν χωριστό από το Άργος. Οπότε 25 ήταν οι καζάδες, αν και ο 25ος, ο Πραστός, ιδρύθηκε μόλις το 1819, αποσπώμενος από τον Άγιο Πέτρο. Οπότε τον περισσότερο καιρό ο αριθμός 24 ισχύει.

Ως προς τα τοπωνύμια που έχουν αλλάξει, έφτιαξα τον εξής πίνακα, που όμως είναι ελλιπής. Παρακαλώ συμπληρώστε!

Σημειώνω μόνο πόλεις και κωμοπόλεις με δυο-τρεις εξαιρέσεις, όχι χωριά. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις η σημερινή ονομασία υπήρχε ή είναι αρχαία ενώ σε άλλες δόθηκε αργότερα -κάποτε δόθηκε λάθος, αφού το αρχαίο Αγρίνιο είναι μάλλον μακριά από το Βραχώρι ή η αρχαία Αλόννησος ήταν άλλο νησί. Η Αρεόπολη ως όνομα είναι εύρημα, δεν έχει αρχαία βάση.

Επίσης, θα μας πει ο Δημήτρης ο Μαρτίνος, την Κύθνο και τώρα τη λένε «τα Θερμιά» οι ντόπιοι. Τοτε όμως ήταν Θερμιά το επίσημο όνομα, π.χ. «ο έπαρχος Τζιας και Θερμίων».

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟ 1821	ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ
Αγία Μαύρα	Λευκάδα
Ανατολικό	Αιτωλικό
Αρκαδιά	Κυπαρισσία
Βοστίτσα	Αίγιο
Βραχώρι	Αγρίνιο
Γλαρέντζα	Κυλλήνη
Δραγαμέστο	Καραϊσκάκης
Εμπλάκικα	44 χωριά Μεσσηνίας
Έπαχτος	Ναύπακτος
Ζαπάντι	Μεγάλη Χώρα Αιτωλοακαρνανία;
Ζιτούνι	Λαμία
Ηλιοδρόμια	Αλόννησος
Θερμιά	Κύθνος
Καρβασαράς	Αμφιλοχία
Κάρλελι	Αιτωλοακαρνανία
Κάτω Ναχαγιές	Ερμιονίδα
Κορφοί	Κέρκυρα
Λέλοβο	Θεσπρωτικό
Νησί	Μεσσήνη
Νιόκαστρο	Πύλος
Ξηροχώρι	Ιστιαία
Παλαιαί Πάτραι	Πάτρα
Πατρατζίκι	Υπάτη
Πέτσες	Σπέτσες
Πιάδα	Νέα Επίδαυρος
Πολύκανδρος	Φολέγανδρος
Σάλωνα	Άμφισσα
Σκαρδαμούλα	Καρδαμύλη
Ταλάντι	Αταλάντη
Τριπολιτσά	Τρίπολη
Τσίμοβα	Αρεόπολη
Φήβα	Θήβα
Χαρβάτι	Μυκήνες

Περιμένω συμπληρώσεις.

Από το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου "ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ"

Κακάο: Τα επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη του για την υγεία

 Κακάο: 

Τα επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη του για την υγεία 

Το κακάο είναι ο σπόρος του κακαόδεντρου από το οποίο γίνεται η σοκολάτα.

Η σκόνη κακάο παρασκευάζεται με την άλεση των σπόρων κακάο και την αφαίρεση του βούτυρου κακάο από τα σκούρα καφέ, πικρά στερεά κομμάτια.

Το κακάο είναι μια από τις πιο πλούσιες τροφές σε φλαβονοειδή και προκυανιδίνες, συστατικά που έχουν αντιοξειδωτική δράστη, εμποδίζουν την οξειδωτική δράση των ελεύθερων ριζών και προστατεύουν από τον καρκίνο, τις καρδιοπάθειες και τη γήρανση.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τις ευεργετικές ιδιότητες του κακάο για την υγεία:

Συγκριτική μελέτη στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων του Πανεπιστημίου Κορνέλ στη Νέα Υόρκη, έδειξε ότι το κακάο (1 κούπα) έχει διπλάσια αντιοξειδωτική δράση από το κόκκινο κρασί (1 ποτήρι), τριπλάσια από το πράσινο τσάι (1 φλιτζάνι) και πενταπλάσια από το μαύρο τσάι (1 φλιτζάνι).

Οι πολυφαινόλες του κακάο μειώνουν τη συγκέντρωση των αιμοπεταλίων που συνδέεται με τη θρόμβωση και πιθανώς εμπλέκεται στην ανάπτυξη αθηρωματικών βλαβών.

Έρευνες σε πληθυσμούς του Παναμά που καταναλώνουν καθημερινά 4-5 ποτήρια ζεστό αφέψημα κακάο και προσθέτουν σκόνη κακάο σε αρκετά φαγητά τους, έδειξαν σε ότι σε μεγάλο βαθμό δεν παρουσιάζουν υπέρταση σε μεγάλη ηλικία και διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Έρευνα του Πανεπιστημίου της Georgetown, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προκυανιδίνη που περιέχει το κακάο σταματά τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Έχει βρεθεί ότι η θεοβρωμίνη, μια ουσία που υπάρχει στο κακάο σταματά τη δράση του πνευμονογαστρικού νεύρου, που ευθύνεται για τον βήχα.

https://www.onmed.gr/

Washington Examiner: ''Οι ΗΠΑ πρέπει να αντιμετωπίσουν την Τουρκία στη Μεσόγειο''

Washington Examiner: 

''Οι ΗΠΑ πρέπει να αντιμετωπίσουν την Τουρκία στη Μεσόγειο''

 Έρχονται ραγδαίες εξελίξεις στην περιοχή μας λόγω Τουρκίας

"Οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτρέψουν ποτέ στον Ερντογάν να μετατρέψει την Α. Μεσόγειο σε “τουρκική λίμνη” και να αναβιώσει καμία Οθωμανική αυτοκρατορία", δηλώνει ουσιαστικά ο Αμερικανός δημοσιογράφος, Tom Rogan, με έδρα την Ουάσιγκτον, αποκαλύπτοντας έντονο παρασκήνιο.

Πρόκειται για κάτι που αφορά πρωτίστως τα αμερικανικά συμφέροντα και το πως οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι θα πρέπει να είναι η κατάσταση στην περιοχή της Μεσογείου, για να εξηγούμαστε.   

 
Ο δημοσιογράφος από την αμερικανική πρωτεύουσα έχοντας πλήθος πηγών, αποκαλύπτει το σενάριο δράσης των ΗΠΑ το επόμενο διάστημα.

“Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται ότι έχει υποχωρήσει, τουλάχιστον για λίγο, από την επικείμενη αναμέτρηση του με την Ελλάδα. Αν όμως ο Τούρκος πρόεδρος αποφασίσει να κλιμακώσει, στην Ουάσιγκτον έχουν έτοιμο το σενάριο αποστολής “μηνύματος”.

Σε αυτό το σενάριο, μια ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ θα μεταβεί για να διεξάγει “ασκήσεις” στην Ανατολική Μεσόγειο (αποκλείοντας έτσι κάθε τουρκική πρόθεση για κάτι άλλο).

Η ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου κλάσεως Nimitz βρίσκεται επί του παρόντος στην Αραβική Θάλασσα.

Αν η ένταση κτυπήσει “κόκκινο” ξανά στην Α.Μεσόγειο, η αμερικανική αρμάδα θα πλεύσει πάση δυνάμει στην περιοχή της Μεσογείου μπλοκάροντας τα πάντα", δηλώνει ο ίδιος.

Την ίδια περίοδο η Αθήνα φέρεται ιδιαίτερα ενοχλημένη από τις συνεχείς παρουσίες τουρκικών πολεμικών σκαφών του Ερντογάν στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της, για αυτό και έχει αποστείλει και αυτή τα δικά της πολεμικά πλοία που παρακολουθούν τα πάντα.

Η αποστολή τουρκικών πολεμικών σκαφών για να συνοδεύσουν το Ορούτς Ρέις αποτελεί ένα ακόμη Οθωμανικής εμπνεύσεως παιχνίδι του Τούρκου προέδρου.

Ο Ερντογάν δηλώνει παντού και ότι είναι πιο ισχυρός και δεν θα υποχωρήσει ποτέ, έτσι η αποστολή αμερικανικής αρμάδας θα ήταν ένα χρήσιμο σοβαρό μήνυμα για τον ίδιο.

Ο ίδιος παλεύει με μια τεραστίων διαστάσεων οικονομική κρίση στο εσωτερικό, για αυτό και προσπαθεί να βρει διέξοδο στα “παιχνίδια” του στην Α.Μεσόγειο, εξάγοντας τα εθνικιστικά του διαπιστευτήριά στο μακροχρόνιο εχθρό της χώρας του, την Ελλάδα.

“Ευτυχώς, ο άντρας που φαντάζεται τον εαυτό του ως νέο Οθωμανό σουλτάνο δείχνει κάποια σημάδια συμφιλίωσης. Πιεσμένος από τη Γερμανία, συμφώνησε τελικά να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα.

Ωστόσο, ο Ερντογάν συνεχίζει να εκτοξεύει προσβολές στην Ελλάδα, καθώς την Πέμπτη, δήλωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι «παιδαριώδης» και προκλητική.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχουν κανένα απολύτως συμφέρον να δουν δύο κράτη μέλη του ΝΑΤΟ να πολεμούν μεταξύ τους. Μόνο η Ρωσία έχει σίγουρα μεγάλο ενδιαφέρον για την περιοχή αυτή.

Η άφιξη μιας ομάδας μάχης ενός αεροπλανοφόρου των ΗΠΑ θα άλλαζε τα πράγματα, διότι θα μπορούσε να εξολοθρεύσει ολόκληρο το τουρκικό ναυτικό. Ο Ερντογάν το γνωρίζει αυτό, ακόμη κι αν δεν θέλει να το παραδεχτεί.Μέχρι τώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν ήταν ο μόνος που στέλνει “απειλητικά μηνύματα” στον Ερντογάν για να επανεξετάσει τα άνομα σχέδια του, αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι πλέον αρκετό.

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να ανεχθούν πλέον καμία προσπάθεια του Ερντογάν να μετατρέψει την Ανατολική Μεσόγειο σε ιδιωτική αυτοκρατορική παιδική χαρά”, καταλήγει ο Αμερικανός δημοσιογράφος.

Ο Ερντογάν έχει δημιουργήσει και ελέγχει την μεγαλύτερη ισλαμικού χαρακτήρα παραστρατιωτική δύναμη που υπάρχει σήμερα παγκοσμίως, ενώ έχει στενότατες σχέσεις με Τζιχαντιστές, Ιρανούς και Κινέζους, οι οποίες είναι αχαρτογράφητες, και όταν θα αποκαλυφθούν θα τρομάξει ο πλανήτης με τα σχέδιά του.

Θα ήταν, λοιπόν, αρκετή η παρουσία μιας αμερικανικής αρμάδας στην Μεσόγειο ή μήπως απαιτείται μια εντελώς διαφορετική πολιτική στο κίνδυνο εξ Ανατολών της συμμαχίας... συνολικά, με την άμεση υλοποίηση για παράδειγμα, της δημιουργίας του κράτους του Κουρδιστάν;   

https://www.pentapostagma.gr/

Σουτζουκάκια!!

Σουτζουκάκια!!

Μου ζητήσατε να σας τα φτιάξω και τα έφτιαξα ένα πολύ ωραίο και αγαπημένο φαγητό!!

Σουτζουκάκια!!

Sotiria amor





         

Δέσποινα Μπάρλογλου

Υλικά -600gr κιμά μοσχαρίσιο -50gr φρυγανιά τριμμένη -1 αυγό -2 μεσαία κρεμμύδια ξερά -1/2 κούπα μαϊντανό -1κτγ δυόσμο τριμμένο -2 σκελίδες σκόρδο λιωμένες -1κτγ κύμινο -1κτσ ελαιόλαδο -αλάτι, πιπέρι Για την σάλτσα -1 μεγάλη ντομάτα τριμμένη -1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο -1κτσ πάστα ντομάτας -1κτγ κοφτό κύμινο -1/2κτγ μπούκοβο -1/2 κούπα αλεύρι -1/2 κούπα ελαιόλαδο

ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ.....ένα πολύ ενδιαφέρον σχόλιο στην ανάρτηση

Από τη Δέσποινα Μπάρλογλου

Αγαπητη Σωτηρια επειδη σε παρακολουθω και μου αρεσει η μαγειρικη σου λογω καταγωγης θα ηθελα να σου προτεινω τη γνησια συνταγη

για σουτζουκακια σμυρνεικα.

στον κιμα για καθε μισο κιλο κιμα μπαινει 1 αυγο

2 φετες ψωμι μουσκεμενο η σε νερο η σε κρασι

απο 1 μεχρι 3 σκελιδες σκορδο αναλογως τις γευσεις μας

1 κοφτο κουταλακι του γλυκου κυμινο .

αλατι και πιπερι.

Εννοειται πως αν τον αφεισουμε ζημωμενο στο ψυγειο τουλαχιστον μια ωρα θα εχου με πολυ καλυτερη γευση.

Παλια τα τηγανιζανε σε βουτυρο.αλλά και στο λαδι ειναι εξισου νοστιμα και πιο ελαφρια. Δεν τα αλευρωνουμε και βαζουμε οσο λαδι θελει η σαλτσα επειδη μολις παρουν χρωμα και σφιξουν τα βγαζουμε και συνεχιζουμε εκει τη σαλτσα μας ριχνοντας την ντοματα ενα ποτηρακι κρασι αλατι και πιπερι και μισο κουταλακι κυμινο.οταν παρει βραση κι εξατμιστει το αλκοολ του κρασιου ξαναβαζουμε μεσα τα σουτζουκακια και τα βραζουμε για 30 με 40 λεπτα.Τα δε σουτζουκακια σαν μερακλουδες που ητανε τα εκαναν σαν το μικρο μας δαχτυλακι. Όταν τα εκανα πρωτη φορα στον συγχωρεμενο τον πεθερο μου εκλαψε και μου ειπε "αχ βρε δασποινα ετσι ακριβως τα εφτιαχνε η μανα μου μονο στο σχημα δεν τα πετυχες εκεινη τα εκαμνε σαν το μικρο της δαχτυλακι." σμυρνιος αυτος σμυρνια εγω την βγαλαμε τη σωστη τη συντσγη.

ειναι η πρωτη φορα που σχολιαζω γενικα κι επειδη μου αρεσει ο τροπος που μαγειρευεις γι αυτο ειπα να το κανω.να εισαι παντα γερη

Ο Θεος μαζι μας.

                                                                                                     

Κορνήλιος Καστοριάδης – Η εποχή της γενικευμένης αδιαφορίας

 

Κορνήλιος Καστοριάδης – 

Η εποχή της γενικευμένης αδιαφορίας

Αντικλείδι

Συζήτηση του Kορνήλιου Kαστοριάδη με τον Μεξικανό ποιητή και φίλο του Octavio Paz στη ραδιοφωνική εκπομπή Répliques της France Culture τον Ιούλιο του 1996.

Octavio Paz: Θεμέλιο της δημοκρατίας είναι η πολλαπλότητα των απόψεων, η οποία εξαρτάται από την πολλαπλότητα των αξιών. Σήμερα, όλοι οι θεσμοί της σύγχρονης κοινωνίας και, κυρίως, οι μηχανισμοί της – όπως, λόγου χάριν, η αγορά και η διαφήμιση –  καταστρέφουν την πολλαπλότητα υποτάσσοντας κάθε αξία στις τιμές της αγοράς.

Με την έννοια αυτή, η αγορά  μεταμορφώνει την πολλαπλότητα των αξιών σε μια μοναδική αξία, η οποία βασίζεται στη χρησιμότητα και όχι σε κάποια έννοια ηθικής.

Σίγουρα, ζούμε σε μια περίοδο εκφυλισμού της δυτικής κοινωνίας· εκφυλισμού που συμπίπτει  με την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα είναι η συνύπαρξη των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας με τον βαθύτατο μηδενισμό και την κατάρρευση των αξιών. Όλα έχουν υποταχθεί στους νόμους της οικονομίας και της κατανάλωσης. Οι πολίτες έχουν μετατραπεί σε καταναλωτές.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε σήμερα θα την χαρακτήριζα “εξαπλωνόμενη έρημο”. Για να απαντήσουμε στο ερώτημα “ποιος εξαπλώνει αυτή την έρημο;”, πρέπει να απορρίψουμε όλες τις έως τώρα γνωστές θεωρίες της Ιστορίας.

Δεν υπάρχουν πια “συνωμοσίες του μεγάλου κεφαλαίου”, δεν υπάρχουν πια “κακοί”. Κι όμως, τα πάντα συντρέχουν προς την ίδια κατεύθυνση: τη διαφθορά, που έχει πλέον γίνει συστηματική· την αυτόνομη εξέλιξη, την τεχνο-επιστήμη, που κανείς δεν ελέγχει· και βεβαίως, την αγορά.

Σήμερα, δεν μας απασχολεί πλέον εάν τα προϊόντα που παράγουμε είναι χρήσιμα. Το μόνο που μας απασχολεί, είναι εάν θα πωληθούν και ίσως ούτε καν αυτό, διότι ξέρουμε ότι, έτσι κι αλλιώς, θα πωληθούν μέσω της διαφήμισης.

Octavio Paz: Κατά τη γνώμη μου, το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία. Πιστεύω πως εκείνο που πρέπει να μας απασχολήσει είναι η γενικευμένη παθητικότητα των ανθρώπων, η οποία νομίζω ότι συνδέεται με την παταγώδη αποτυχία του επαναστατικού κινήματος στον 20ο αιώνα.

Μετά την αποτυχία του κομμουνισμού βρεθήκαμε μπροστά σε μια “ιστορική παύση”, σε ένα κενό. Δεν έχουμε ιστορικό πρόταγμα, ενώ παράλληλα ανεχόμαστε την παρούσα κατάσταση· κατάσταση που καταστρέφει τις αξίες και μεταμορφώνει τη σύγχρονη κοινωνία σε κοινωνία κατανάλωσης.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Σίγουρα, υπάρχει απογοήτευση. Σίγουρα, υπάρχει τρομερή διάψευση των ελπίδων ενός μεγάλου μέρους της ανθρωπότητας. Οι διανοούμενοι και οι εργάτες, διαψεύστηκαν, είτε από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα (τα οποία οδήγησαν στην εξόντωση και σε μια πρωτοφανή καταπίεση), είτε από τη σοσιαλδημοκρατία των δυτικών κοινωνιών (η οποία κατέληξε να είναι απλή διαχειρίστρια του συστήματος, συμβιβαζόμενη κάθε φορά με την υπάρχουσα τάξη).

Επιπλέον, τις τελευταίες δεκαετίες, διαπιστώνουμε την καταπληκτική προσαρμογή του κόσμου στο καπιταλιστικό καθεστώς, στην καινούργια εκδοχή του, την κοινωνία της κατανάλωσης όπως κι εσείς είπατε προηγουμένως.

Το κύριο χαρακτηριστικό της σύγχρονης παραγωγής είναι ακριβώς αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν “ενσωματωμένη φθορά”· δηλαδή προϊόντα κατασκευασμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε να φθείρονται πολύ γρήγορα. Ένας φίλος μου που εργαζόταν σε αυτοκινητοβιομηχανία, έλεγε ότι μια Ρολς Ρόυς στοιχίζει τελικά λιγότερο από ένα μικρό Φίατ. Και είχε δίκιο. Είχε δίκιο, διότι ένα αυτοκίνητο σαν τη Ρολς Ρόυς αντέχει στον χρόνο και δεν χρειάζεται κάθε τόσο δαπανηρές επισκευές, ενώ το Φίατ μετά από τέσσερα ή πέντε χρόνια αχρηστεύεται.

Octavio Paz: Αναρωτιέμαι, μήπως, η παθητικότητα του κόσμου έχει κάποια σχέση με τη βελτίωση των υλικών συνθηκών ζωής και γενικώς με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Αν είναι έτσι, τότε, ο καπιταλισμός κέρδισε το παιχνίδι, διότι κατάφερε να προσφέρει προϊόντα χαμηλού κόστους – άρα προσιτά σχεδόν σε όλους – με σχετικά καλή ποιότητα.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Οι μαρξιστές είχαν ευρέως διαδώσει την ιδέα, ότι ο καπιταλισμός οπωσδήποτε θα οδηγούσε τους ανθρώπους στην εξαθλίωση. Όμως αυτή η ιδέα, μέρα με την ημέρα, αποδείχθηκε ψευδής.

Ωστόσο, το γεγονός ότι αποφύγαμε την εξαθλίωση οφείλεται κυρίως στους αγώνες της εργατικής τάξης και των συνδικάτων, στις απεργίες και λοιπές άλλες πιέσεις προς τους εργοδότες. Πάντως, πρέπει να πούμε ότι, από ένα σημείο και έπειτα, το καπιταλιστικό σύστημα είχε την ευφυΐα να προσαρμοστεί στις κατακτήσεις των εργαζομένων.

Όμως σήμερα στις βιομηχανικές χώρες – ιδίως στην Ευρώπη και λιγότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες – παρατηρούμε μια κρίση νέου τύπου. Τα χαρακτηριστικά αυτής της κρίσης είναι: ο κοινωνικός αποκλεισμός και η τεράστια ανεργία, η οποία σ’ έναν ορισμένο βαθμό έχει σχέση με την παγκοσμιοποίηση· οι παλιές βιομηχανικές χώρες, για να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό, ωθούν την οικονομία τους στην απόλυτη αυτοματοποίηση που, φυσικά, συνεπάγεται λιγότερες θέσεις εργασίας.

Octavio Paz: Η οικονομία των ολοκληρωτικών καθεστώτων ήταν οικονομία στέρησης. Ο καπιταλισμός είναι οικονομία αφθονίας για την πλειοψηφία, την πλειοψηφία στις ανεπτυγμένες δυτικές χώρες· εάν μιλήσουμε για τη δική μου χώρα, το Μεξικό, εκεί η πλειοψηφία αποτελείται από φτωχούς ανθρώπους.

Όμως, για μένα υπάρχει ένα διπλό ερώτημα και θα ήθελα να το θέσω: Γιατί η αφθονία έχει αρνητικές επιπτώσεις, όσον αφορά τον πνευματικό τομέα, στις δυτικές κοινωνίες; Γιατί η αφθονία έχει ολέθρια αποτελέσματα, όσον αφορά τον υλικό τομέα, στις υποανάπτυκτες χώρες;

Αυτό αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης Ιστορίας. Πώς δηλαδή η αφθονία – παρέχοντας ανέσεις και ευκολίες – ευνούχισε τα  άτομα και  τα μεταμόρφωσε σε ικανοποιημένες μάζες, χωρίς θέληση, χωρίς κατεύθυνση.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Η αφθονία μεταμόρφωσε τους ανθρώπους σε “ιδιωτικοποιημένα” άτομα, σε “ιδιώτες”. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι πρέπει να επιρρίψουμε τις ευθύνες στην αφθονία αυτή καθαυτή. Πιστεύω πως φταίει η ιδέα, σύμφωνα με την οποία η οικονομία καθορίζει τα πάντα.

Ο Μαρξ έθεσε την οικονομία στο κέντρο των πάντων, για τον λόγο ότι ο καπιταλισμός δεν μπορούσε να προσφέρει στους ανθρώπους αυτό που προσδοκούσαν· τις προσδοκίες τους θα τις ικανοποιούσε μόνον ο κομμουνισμός…

Οι σύγχρονες κοινωνίες, όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, διέπονται από μια παρόμοια αντίληψη. Θεωρούν, δηλαδή, ότι το σημαντικό είναι η οικονομία και κατ’ επέκτασιν η κατανάλωση…

Όμως, στην πραγματικότητα, η κρίση των σύγχρονων κοινωνιών είναι κρίση των σημασιών – κρίση των αξιών, αν το προτιμάτε έτσι -, οι οποίες διασφαλίζουν ακριβώς τη συνοχή τους. Βεβαίως, την κρίση που διέρχονται οι σύγχρονες κοινωνίες την έχει επιτείνει – όπως πολύ σωστά είπατε προηγουμένως – η έκπτωση της επαναστατικής ιδεολογίας και η απαξίωση της ιδεολογίας της προόδου.

Τον 19ο αιώνα  για τους μεγάλους φιλελεύθερους και τους προοδευτικούς, πρόοδος δεν σήμαινε απλώς και μόνον συσσώρευση του πλούτου. Ο John Stuart Mill πίστευε ότι η πρόοδος θα οδηγούσε τους ανθρώπους στην ελευθερία, στη δημοκρατία, στην ευτυχία και σε μια μεγαλύτερη ηθικότητα. Σήμερα, κανείς δεν τολμά να υποστηρίξει ότι η πρόοδος θα μας κάνει καλύτερους ή πιο ευτυχείς. Όλος ο κόσμος ξέρει καλά ότι η πρόοδος, το μόνο που μπορεί να προσφέρει είναι ενδεχομένως μια καλύτερη – ως προς την ποιότητα της εικόνας – τηλεόραση…

Octavio Paz: Από τη συζήτηση μας, μέχρι στιγμής, εκείνο που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ότι η σύγχρονη κοινωνία έχει αναγάγει όλες τις αξίες σε μια μοναδική αξία: την οικονομική. Για να δώσουμε, λοιπόν, νέα πνοή στην κοινωνία, πρέπει να ασκήσουμε κριτική προς αυτή την κατεύθυνση. Πιστεύω ότι το “αντίδοτο” δεν μπορεί να είναι οικονομικού αλλά, κυρίως, ηθικού και πνευματικού χαρακτήρα.

Έχετε διατυπώσει πολύ σημαντικές σκέψεις πάνω σ’ αυτό το ζήτημα. Έχετε μιλήσει για “ετερόνομες και αυτόνομες κοινωνίες”. Έχετε γράψει πως “αυτόνομη κοινωνία είναι εκείνη, η οποία συνειδητοποιεί ότι η ίδια δημιουργεί τους θεσμούς της, δηλαδή ότι αυτοθεσμίζεται”. Έχετε τονίσει ότι μια “αυτόνομη κοινωνία γνωρίζει καλά ότι οι νόμοι της είναι δικοί της και ότι δεν προέρχονται από κανέναν Θεό, από καμμία ιδέα”…

Κάθε κοινωνία, ακόμη κι αν είναι αυτόνομη, πρέπει να θεμελιώνεται σε ορισμένες έννοιες.  Κατά τη γνώμη μου, όπως γράφω και στο βιβλίο μου “Διαδρομή”, για να θεμελιώσουμε εκ νέου τη δυτική κοινωνία – ίσως και την κοινωνία σε παγκόσμιο επίπεδο – πρέπει να ανακαλύψουμε πάλι την έννοια του προσώπου.

Στο παρελθόν, η έννοια του προσώπου χαρακτηριζόταν από τη δυαδικότητα ψυχής-σώματος· σε όλες τις κοινωνίες υπάρχει αυτή η δυαδικότητα. Όμως, στον σύγχρονο κόσμο, με την ανάπτυξη των επιστημών, θεωρούμε όλο και περισσότερο ότι η ψυχή – δηλαδή αυτό που συνήθως αποκαλούμε πνεύμα (mind) – είναι απλώς μια διάσταση του σώματος…

Όμως, σήμερα, ακόμη και η νευροβιολογία, η πιο υλιστική επιστήμη, δέχεται ότι το νευρικό σύστημα κάθε ανθρώπου είναι μοναδικό. Έτσι, λοιπόν, κι εγώ θεωρώ πως μια νέα πολιτική σκέψη πρέπει να αναγνωρίζει ότι κάθε πρόσωπο είναι μοναδικό και αναντικατάστατο.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Εσείς μιλάτε για πρόσωπα. Εγώ μιλώ για αυτόνομα άτομα που αποτελούν μιαν αυτόνομη κοινωνία. Και επιμένω πάντα, όπως ξέρετε από άλλες συζητήσεις που έχουμε κάνει, ότι αυτά τα δύο – αυτόνομη κοινωνία και αυτόνομα άτομα – είναι αξεχώριστα.

Όμως θα μου επιτρέψετε να σημειώσω κάτι σε σχέση με την έννοια πρόσωπο. Η έννοια αυτή έχει χριστιανικές, κυρίως, αλλά και περσοναλιστικές αναφορές. Φυσικά, γνωρίζω ότι εσείς δεν τη χρησιμοποιείτε με τέτοιο νόημα.

Αυτό που μπορούμε να προσάψουμε στη σύγχρονη κοινωνία, είναι ότι: σκοτώνει την προσωπικότητα, εξοντώνει τα άτομα, διαλύει την πραγματική ατομικότητά τους. Πώς θα ξεφύγουμε από αυτή την κατάσταση; Πώς θα γίνει η μετάβαση; Όταν θέτουμε αυτό το ερώτημα, βρισκόμαστε μπροστά στην άβυσσο. Τι απαιτείται για να γίνει μια τέτοια μετάβαση; Απαιτείται μια νέα ιστορική δημιουργία, με νέες σημασίες και νέες αξίες.

Octavio Paz: Πράγματι, η έννοια πρόσωπο έχει χριστιανικές αναφορές. Όμως η έννοια δημιουργία, την οποία χρησιμοποιείτε πολύ στο έργο σας, έχει ακόμη πιο έντονη θεολογική χροιά. Η δημιουργία μας φέρνει αντιμέτωπους με την ιδέα ενός Θεού Δημιουργού, ο οποίος φτιάχνει τον κόσμο εκ του μηδενός.

Όμως, η ιστορική δημιουργία πρέπει να θεμελιώνεται και να βασίζεται σε ήδη υπάρχοντα δεδομένα. Δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε κάτι το εντελώς νέο, κάτι εξ υπαρχής. Σε όλες τις εποχές, οι ιστορικές δημιουργίες ήταν συνδυασμός ή μετασχηματισμός υπαρχόντων στοιχείων.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Συμφωνώ πλήρως μαζί σας ότι υπάρχει κάποιο θεολογικό παρελθόν πίσω από την έννοια της δημιουργίας. Αλλά, πάντως, δεν μου φαίνεται υποχρεωτικό να επωμιστώ αυτό το θεολογικό παρελθόν. Εξάλλου κι εσείς δεν είστε υποχρεωμένος να επωμιστείτε το χριστιανικό παρελθόν της έννοιας πρόσωπο.

Octavio Paz: Θα ήθελα να αναφερθείτε ειδικότερα στη δημιουργία, γιατί με ενδιαφέρει να κατανοήσω περισσότερο τη σκέψη σας σ’ αυτό το βασικό ζήτημα.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Μάλιστα. Για να διευκολύνω τη συζήτησή μας και για να είμαι απολύτως σαφής, θα δώσω δύο παραδείγματα.

Το ένα παράδειγμα είναι η αρχαία ελληνική πόλις. Το άλλο παράδειγμα είναι η νεωτερικότητα. Νομίζω πως πρέπει να δεχτείτε ότι πίσω από αυτές τις δύο μεγάλες δημιουργίες δεν υπάρχει, ούτε παραμονεύει κανένας Θεός. Θα δεχτείτε, επίσης, ότι και στο ένα και στο άλλο παράδειγμα, βρισκόμαστε πράγματι μπροστά σε μεγάλες δημιουργίες και όχι σε συνδυασμό  ή μετασχηματισμό στοιχείων που προϋπήρχαν.

Η δημιουργία δεν είναι απλώς ένας συνδυασμός παλαιότερων στοιχείων, ακόμη και όταν πράγματι περιλαμβάνει τέτοια στοιχεία. Η δημιουργία είναι η ανάδυση και η επιβολή μιας νέας μορφής. Θα δώσω πάλι ένα παράδειγμα.

Όταν γράφετε ένα ποίημα – είστε ποιητής και γνωρίζετε τι θέλω να πω – χρησιμοποιείτε λέξεις, δηλαδή χρησιμοποιείτε στοιχεία που ήδη υπάρχουν. Όμως δεν κάνετε απλώς έναν συνδυασμό λέξεων. Μέσα από την αλληλουχία και το πνεύμα που διαπνέει το ποίημά σας, εμφανίζεται μια νέα μορφή… Κι αυτή είναι ακριβώς η δημιουργική σας πλευρά ως ποιητού.

Octavio Paz: Αντιλαμβάνομαι ότι δίνετε στη δημιουργία μια διάσταση φιλοσοφική. Όμως, αναρωτιέμαι εάν η δημιουργία έχει ενδεχομένως σχέση με την ελπίδα…

Κορνήλιος Καστοριάδης: Μια από τις πιο σημαντικές δημιουργίες που γνωρίζω, είναι η δημιουργία των αρχαίων Ελλήνων. Όπως ξέρουμε, οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήλπιζαν σε τίποτα. Και για τον λόγο αυτό, κατά τη γνώμη μου, ό, τι δημιούργησαν απέπνεε τόση ελευθερία. Σας θυμίζω μια φράση από ένα περίφημο χορικό του Οιδίποδα: “το καλύτερο είναι να μη γεννηθεί κανείς ποτέ ή, εάν γεννηθεί, τότε, να πεθάνει όσο πιο γρήγορα γίνεται”.

Octavio Paz: Είναι αλήθεια ότι οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήλπιζαν σε τίποτα. Ίσως γι’ αυτό μπόρεσαν να “γεννήσουν” την τραγωδία.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Έχετε δίκιο, δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία γι’ αυτό.

Octavio Paz: Θα ήθελα, συνοψίζοντας, να εκφράσω μια γνώμη στην οποία έχω καταλήξει εδώ και αρκετό καιρό. Νομίζω, λοιπόν, ότι μια νέα κοινωνία – δηλαδή ένα νέο κοινωνικό πρόταγμα – δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε μια δημιουργία, σε μια νέα μορφή· χρειάζεται να αναζητήσει τις ρίζες της και στο παρελθόν.

Ορισμένα στοιχεία του παρελθόντος μπορούμε να τα επεξεργαστούμε και να τα επανεισαγάγουμε. Εξάλλου, αυτή είναι η πρότασή μου σχετικά με την έννοια πρόσωπο. Θα εξηγήσω αμέσως τι εννοώ. Στο πρόσωπο υπάρχει σαφώς η διάσταση του άλλου και, συνεπώς, της αδελφότητας. Όμως για μένα, αδελφότητα δεν σημαίνει ότι είμαστε “παιδιά του Θεού”, αλλά ότι είμαστε “παιδιά της φύσης”, “παιδιά του Σύμπαντος”, “αδέλφια των αστεριών και του ήλιου”.

Τέλος, θα προσθέσω ότι ένα νέο κοινωνικό πρόταγμα πρέπει να λάβει υπ’ όψιν ένα πρόβλημα καθαρώς ποσοτικό: είμαστε αντιμέτωποι με μεγάλα μεγέθη, με εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, με κοινωνίες μαζών, με έναν ολόκληρο πλανήτη…

Κορνήλιος Καστοριάδης: Καθώς τελειώνει ο χρόνος της συζήτησής μας, θα συνοψίσω κι εγώ με τη σειρά μου. Έχω την πεποίθηση ότι η δημιουργία μιας πραγματικά νέας κοινωνίας – που θα αναδυθεί μέσα από ένα δημοκρατικό κοινωνικο-ιστορικό κίνημα – προϋποθέτει απαραιτήτως μια μεγάλη ρήξη.

Ρήξη, λόγου χάριν, με την ιδέα ότι ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο και τους ανθρώπους. Ο Θεός δεν έφτιαξε τον κόσμο και, οπωσδήποτε, δεν τον χάρισε στους ανθρώπους.

Ρήξη, επίσης, με την ιδέα ότι η γνώση θα βοηθήσει τους ανθρώπους να γίνουν κάτοχοι και κυρίαρχοι της φύσης. Η ιδέα αυτή που ξεκινά από τον Καρτέσιο – παρά τον σεβασμό που τρέφω γι’ αυτόν – είναι τελείως παράλογη. Ποτέ δεν θα μπορέσουμε να κυριαρχήσουμε στη φύση. Ποτέ δεν θα μπορέσουμε να αντιστρέψουμε την τροχιά του Γαλαξία.

Ποιος θα ήταν ο στόχος μιας πραγματικά νέας – μιας αυτόνομης – κοινωνίας; Η ελευθερία και η δικαιοσύνη για όλους· όχι όμως και η ευτυχία, δεδομένου ότι η ευτυχία είναι προσωπική και όχι πολιτική υπόθεση. Μια αυτόνομη κοινωνία θα έπρεπε να θέσει ως στόχο της να βοηθήσει τους ανθρώπους να εξελίξουν τις ικανότητές τους, να μάθουν να σέβονται τους άλλους και τη φύση· και, τελικά, να γίνουν όσο το δυνατόν πιο αυτόνομοι και πιο δημιουργικοί.

 

***

Ελευθεροτυπία, 11 Δεκεμβρίου 1998

Πηγή: ccastoriadis

Αντικλείδι , https://antikleidi.com