Τα κίτρινα γιλέκα θα φορεθούν πολύ τον φετινό χειμώνα;
Όπως ακούω στις ειδήσεις, η γαλλική κυβέρνηση σήμερα υποχώρησε εν μέρει στις διεκδικήσεις των «Κίτρινων γιλέκων» και ο πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ ανακοίνωσε το πάγωμα, τουλάχιστον για ένα εξάμηνο, τριών μέτρων που επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ από την αρχή του 2019, ανάμεσα στα οποία και η αύξηση της τιμής των καυσίμων, ένας φόρος οικολογικού χαρακτήρα που απέβλεπε στο να στρέψει τους πολίτες προς αυτοκίνητα μικρότερης κατανάλωσης ή προς τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Έτσι, τα Κίτρινα γιλέκα πέτυχαν μια πρώτη νίκη, παρόλο που κάποιοι εκπρόσωποί τους δήλωσαν, μετά τις ανακοινώσεις, ότι δεν αρκούν τα μέτρα που ανακοινώθηκαν. Μεταφράζω πρόχειρα τις δηλώσεις ενός εκπροσώπου: «Οι διεκδικήσεις μας είναι πολύ ευρύτερες από τον φόρο στα καύσιμα. Θέλουμε απλούστατα την ακύρωση της αύξησης του φόρου [και όχι απλώς το πάγωμα] ενώ επίσης περιμένουμε μια συντακτική συνέλευση για τη φορολογία με στόχο την καλύτερη αναδιανομή του πλούτου (…) την αναβάθμιση των μισθών και του κατώτατου μισθού (Smic), των συντάξεων, των επιδομάτων πρόνοιας. Δεν θα αρκεστούμε σε ψίχουλα, οι Γάλλοι θέλουν ολόκληρη τη μπαγκέτα» -εννοώντας βέβαια τη γαλλική φραντζόλα.
Αυτά, από τον τοπικό εκπρόσωπο της περιοχής του Ωτ Γκαρόν, διότι η μεγάλη ιδιαιτερότητα του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων είναι ότι δεν έχει κάποια κεντρική ηγεσία. Γίνονται καλέσματα μέσα από το Φέισμπουκ σε κάθε γαλλική πόλη, από τις μεγάλες ως τις μικρές, αναδεικνύονται κάποιοι τοπικοί εκπρόσωποι, αλλά δεν υπάρχει συντονισμός ανάμεσα στις πρωτοβουλίες των επιμέρους περιοχών ούτε έχει μέχρι τώρα αναδειχτεί κάποια ηγετική προσωπικότητα, ενώ κι οι ίδιοι οι εκπρόσωποι δεν έχουν κάποια δυνατότητα «επιβολής» στο κίνημα.
Σε μια πρώτη προσπάθεια συνδιαλλαγής, ο πρωθυπουργός είχε καλέσει, την περασμένη εβδομάδα, πριν από τις μεγάλες ταραχές, οχτώ τοπικούς εκπροσώπους σε συζήτηση: από τους οχτώ πήγαν μόνο δύο, εκ των οποίων ο ένας ζήτησε να καταγράφεται η συνομιλία και να μεταδίδεται ζωντανά από το διαδίκτυο. Όταν ο πρωθυπουργός αρνήθηκε, ο εκπρόσωπος έφυγε. Έτσι ο πρωθυπουργός συζήτησε με τον άλλον εκπρόσωπο και στο τέλος έκανε τα πικρά γλυκά λέγοντας στους δημοσιογράφους ότι είχαν μια ειλικρινή και εποικοδομητική συζήτηση.
Κι έτσι, παρά την υποχώρηση της κυβέρνησης, τα Κίτρινα Γιλέκα επιμένουν ότι θα διαδηλώσουν και το Σάββατο που μας έρχεται, ενώ χτες, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν επισκέφθηκε το κτίριο της νομαρχίας στην πόλη Πουί αν Βελέ, που κάηκε εν μέρει στις διαδηλώσεις του περασμένου Σαββάτου, έγινε στόχος των διαδηλωτών που τον γιουχάισαν φωνάζοντάς του «Μακρόν, παραιτήσου!» (στα γαλλικά ομοιοκαταληκτεί: Macron demission!)
Θα καταλάβατε και από τη φωτογραφία πως η περίεργη ονομασία του κινήματος (που θυμίζει κάπως όνομα μουσικής μπάντας π.χ. Κίτρινα Ποδήλατα) οφείλεται στο κίτρινο φωσφοριζέ γιλέκο που έχουν οι Γάλλοι οδηγοί υποχρεωτικά στο πορτ μπαγκάζ και το φορούν όταν σταθμεύσουν στη ΛΕΑ ύστερα από βλάβη ή άλλη ανάγκη. Καθώς ήταν ένα κίνημα που ξεκίνησε με αιχμή του δόρατος το αίτημα να μην αυξηθεί η τιμή των καυσίμων, το κίτρινο γιλέκο ήταν ένα πρόχειρο, εύκολο αλλά και ευφυές σύμβολο.
Πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά το χούι: εμείς εδώ έχουμε το χούι να λεξιλογούμε, οπότε θα ήταν αφύσικο να μην πούμε δυο λόγια και για τη λέξη γιλέκο.
Στα γαλλικά, τα κίτρινα γιλέκα είναι gilets jaunes. Η γαλλική λέξη για το γιλέκο, gilet στα γαλλικά, που προφέρεται ζιλέ, μοιάζει με τη δική μας, σε σημείο που να υποθέσει κανείς ότι την έχουμε δανειστεί από τα γαλλικά. Όχι όμως.
Και εμείς και οι Γάλλοι έχουμε δανειστεί από την ίδια πηγή, αφού η αρχή της λέξης βρίσκεται στο τουρκικό yelek, που είναι το αμάνικο ρούχο. Πιο κοντά στην πηγή εμείς, έχουμε διατηρήσει και τον τύπο «γελέκο», όπως στο πασίγνωστο τραγούδι «Το γελεκάκι που φορείς», και παλιότερα «γελέκι». Πολλές παραδοσιακές τοπικές ενδυμασίες περιλάμβαναν γελέκι, ενώ για τους μαχητές του ξεσηκωμού του 1821 υπήρχε η έκφραση «με το γελέκι» που δεν σήμαινε απαραίτητα ότι πολεμούσαν φορώντας γιλέκο αλλά ότι ήταν ελαφριά ντυμένοι.
Στα γαλλικά η τουρκική λέξη πέρασε από σαράντα κύματα: από το μαγκρεμπίνικο αραβικό «γαλίκα», που ήταν το αμάνικο ρούχο που φορούσαν οι σκλάβοι στις γαλέρες των πειρατών, στο σικελικό gileccu, cileccu, τα ισπανικά chaleco, gileco και τέλος με την κατάληξη -et που την έχουν και άλλα είδη ένδυσης φτάσαμε στο γαλλικό gilet.
Να σημειωθεί ότι τη γαλλική λέξη την έχουμε δανειστεί στα νεότερα χρόνια ως ζιλέ, όπως λέμε π.χ. τα αμάνικα πουλόβερ και άλλα παρεμφερή είδη ένδυσης.
Και μετα το λεξιλογικό διάλειμμα, ας επιστρέψουμε στα Κίτρινα Γιλέκα της Γαλλίας. Τι χαρακτήρα έχει αυτό το πρωτόγνωρο κίνημα;
Κάποιοι έσπευσαν να υιοθετήσουν άκριτα τη γραμμή που υπογείως ή φανερά διαδίδει η γαλλική κυβέρνηση, ότι δηλαδή πρόκειται για ακροδεξιά εξεγερτικά στοιχεία που έσπευσαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της Μαρίν Λεπέν (αυτό το άθλιο ψέμα το χρησιμοποίησε ήδη από το προπερασμένο Σάββατο ο υπουργός Εσωτερικών Κριστόφ Καστανέρ -και όχι Καστανέ όπως θέλουν μερικοί δικοί μας). Έγινε και παραλληλισμός με τους πουζαντιστές, ένα κίνημα της δεκαετίας του 1950 που είχε σαφή ακροδεξιά απόχρωση και αιχμή του δόρατός του επίσης τη διαμαρτυρία για τους φόρους. Κάποια κοινά στοιχεία υπάρχουν, όπως ότι και τα δυο κινήματα ξεκινούν από την επαρχία. Όμως οι πουζαντιστές είχαν αρχηγό, τον Πιέρ Πουζάντ από τον οποίο πηραν και το όνομά τους, ενώ τα Κίτρινα Γιλέκα είναι μέχρι στιγμής ένα άμορφο, πρωτεϊκό κίνημα χωρίς ηγεσία, ούτε καν συλλογική. Επίσης, οι πουζαντιστές είχαν ως ταξική βάση τους καταστηματάρχες και τους βιοτέχνες, ενώ τα Κίτρινα Γιλέκα είναι πιο πολύ φτωχομεσαία στρώματα, που μια αύξηση του φόρου των καυσίμων μπορεί να τα ρίξει στη φτώχεια.
Κατά τη γνώμη μου, και από την εντύπωση που έχω αποκομίσει καθώς τριγυρίζω όλα αυτά τα χρόνια στις παρακμασμένες βιομηχανικές περιοχές της βόρειας Γαλλίας, τα Κίτρινα Γιλέκα εκφράζουν την αυθόρμητη αγανάκτηση των φτωχομεσαίων στρωμάτων των μικρών επαρχιακών πόλεων ή των προαστίων των μεγαλουπόλεων, που επί δεκαετίες βλέπουν τις δημόσιες υπηρεσίες να συρρικνώνονται, τις πόλεις τους να παρακμάζουν, τα εργοστάσια να κλείνουν και τις μεγάλες πόλεις, πρώτα το Παρίσι, να δρέπουν όλα τα οφέλη.
Η σταγόνα που έκανε να ξεχειλίσει το ποτήρι της αγανάκτησης ήταν όταν ο «πρόεδρος των πλουσίων», όπως έχουν ονομάσει τον Μακρόν, αύξησε τον φόρο στα καύσιμα -έστω και με οικολογική αιτιολόγηση. Για πολλούς κατοίκους των περιοχών αυτών όμως το αυτοκίνητο είναι απολύτως απαραίτητο για να πάνε στη δουλειά τους, έχοντας συχνά να διανύσουν αποστάσεις 50-100 χιλιομέτρων καθημερινά: το παλιό, το ρυπογόνο αυτοκίνητο, που καίει πολύ καύσιμο και επιβαρύνεται δυσανάλογα, διότι ο φτωχομεσαίος δεν έχει οικονομική δυνατότητα να αλλάξει το δωδεκάχρονο ντιζελάκι του και με το δίκιο του αγανακτεί όταν ακούει τους παριζιάνους διανοούμενους να τον ενοχοποιούν για τη φτώχεια του. Παραφράζοντας τον Ανατόλ Φρανς, θα λέγαμε ότι το κράτος, στην ολύμπια ουδετερότητά του, επιβαρύνει εξίσου τον φτωχό και τον πλούσιο όταν βγάζουν στον δρόμο το γέρικο ρυπογόνο σαραβαλάκι τους -και εξίσου τους επιβραβεύει όταν αγοράζουν πανάκριβο οικολογικό αυτοκίνητο νέας τεχνολογίας. Η Αντιγόνη Λυμπεράκη θα έλεγε, όπως έχει ήδη πει, ότι οι φτωχοί κάνουν λάθος επιλογές.
Τα Κίτρινα Γιλέκα δεν είναι ακροδεξιό κίνημα. Στις διαδηλώσεις πράγματι συμμετείχαν, πέρα από τους μπαχαλάκηδες (στη Γαλλία τους λένε casseurs, «που τα σπάνε, σπάστες»), και κάποιοι ακροδεξιοί και κάποιοι ξεφωνημένοι αντισημίτες, αλλά δεν έδωσαν αυτοί τον τόνο, αυτοι επιχείρησαν να ψαρέψουν σε θολά νερά και δεν τα κατάφεραν. Υπάρχει σαφής διαφορά με τα δικά μας μακεδονομαχικά συλλαλητήρια, όπου η ακροδεξιά καθόριζε το πρόγραμμα και τις διεκδικήσεις, έδινε τον τόνο και είχε την ηγεμονία, έστω κι αν η μεγάλη πλειοψηφία των συγκεντρωμένων δεν ήταν ακροδεξιοί.
Μπορείτε να δείτε τα 42 αιτήματα των Κίτρινων Γιλέκων, όπως τα συγκέντρωσε γαλλικός ειδησεογραφικός ιστότοπος. Και επειδή δεν ξέρουμε όλοι γαλλικά, μπορείτε να δείτε και μια πρόχειρη μετάφρασή τους από τον ιστότοπο του ΜέΡΑ, του κινήματος του Γιάνη Βαρουφάκη.
(Επαγγελματικό κουσούρι: Η μετάφραση δεν είναι άψογη. Για παράδειγμα, στο αίτημα αριθ. 8 δεν ζητάνε…. σοσιαλιστικό συνταξιοδοτικό σύστημα αλλά socialisé (κοινωνικοποιημένο, όχι ιδιωτικοοικονομικό). Αλλά αφού δεν φιλοτιμήθηκα να το μεταφράσω καλύτερα, ας μην επικρίνω όσους προσπάθησαν).
Κάποια αιτήματά τους, όπως το 24 και το 25, θα μπορούσαν να θεωρηθούν αντιμεταναστευτικά, και άλλα, περισσότερα, δείχνουν σύγχυση, αλλά με τίποτα δεν μπορούμε να χαρακτηρίσουμε «ακροδεξιο» το σύνολο του «προγράμματος» των Κίτρινων Γιλέκων.
Αυτό το κατάλαβαν αρκετά κομμάτια της γαλλικής Αριστεράς και του φοιτητικού και συνδικαλιστικού κινήματος, που δεν έχαψαν το μακρονικό δόλωμα περί ακροδεξιάς και πλησίασαν τους πολίτες με τα κίτρινα γιλέκα. Το ΚΚ Γαλλίας, η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν, η εργατική CGT αλλά και η Force Ouvrière έχουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εκφράσει τη συμπαράστασή τους στο κίνημα, ενώ στο Παρίσι άρχισαν καταλήψεις πανεπιστημίων (και λυκείων, αν και εδώ τα αιτήματα είναι διαφορετικά).
Δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθεί το κίνημα και αν θα αποκρυσταλλωθεί σε κάτι πιο μόνιμο. Αλλά μακάρι όχι μόνο η γαλλική παρά και η ευρωπαϊκή αριστερά να συνειδητοποιησουν ότι δεν πρέπει να συνεχίσουν να αγνοούν και να περιφρονούν τα λαϊκά στρώματα. Και ταυτόχρονα η οικολογία αδικείται και σπιλώνεται όταν παρουσιάζεται σαν πολιορκητικός κριός των μονοπωλίων ή σαν χόμπι μιας εύπορης ελίτ.
https://sarantakos.wordpress.com/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου