Δευτέρα 23 Δεκεμβρίου 2019
Κυριακή 22 Δεκεμβρίου 2019
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και το έθιμο του Χριστόξυλου
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και το έθιμο του Χριστόξυλου
Ό,τι κι αν κάνετε αυτό το πρώτο χειμερινό βράδυ, το μεγαλύτερο βράδυ
του έτους, ανάψτε ένα κερί γιατί το φως ορκίστηκε να μην παραδοθεί παρά τη σκοτεινιά του ουρανού! Καλό Χειμώνα!
Τη Κυριακή, 22 Δεκεμβρίου, στις 6:19 π.μ. ξεκινάει και τυπικά ο χειμώνας στο βόρειο ημισφαίριο, με το χειμερινό ηλιοστάσιο – τη μεγαλύτερη βραδιά του έτους. Αντίστροφα, στο νότιο ημισφαίριο θα αρχίσει το καλοκαίρι, με τη διάρκεια της μέρας στο αποκορύφωμά της.
Όταν ο Ήλιος φτάνει στο φθινοπωρινό ισημερινό σημείο του, το Σεπτέμβριο, υπάρχει περίπου ίση μέρα και νύχτα, αλλά στη συνέχεια, σταδιακά αυξάνεται η νύχτα σε βάρος της μέρας. Όταν ο Ήλιος περάσει το νοτιότερο σημείο της τροχιάς του, το χειμερινό ηλιοστάσιο, αρχίζει και πάλι να σκαρφαλώνει κάθε μέρα όλο και πιο ψηλά στον ουρανό, με αποτέλεσμα η ημέρα να κερδίζει ξανά το χαμένο «έδαφος», έως ότου, στην εαρινή ισημερία, το φως και το σκοτάδι να έχουν πάλι σχεδόν ίση διάρκεια.
Ηλιοστάσιο ονομάζεται η χρονική στιγμή κατά την οποία ο άξονας της Γης εμφανίζεται στραμμένος όσο περισσότερο προς ή μακριά από τον Ήλιο και συμβαίνει κατά την ετήσια τροχιά της Γης γύρω από αυτόν. Αυτό ισοδυναμεί με τον Ήλιο να βρίσκεται στο βορειότερο ή στο νοτιότερο σημείο του ουρανού που βρίσκεται το μεσημέρι, όπως εμφανίζεται σε μας, πάνω στην επιφάνεια της Γης.
Η λέξη ηλιοστάσιο προέρχεται από το «ήλιος» και το «στέκομαι» – «στάση», επειδή κοντά στα ηλιοστάσια (λίγες ημέρες πριν ή μετά) ο Ήλιος φαίνεται να επιβραδύνει τη φαινομενική κίνησή του προς τα βόρεια ή προς τα νότια (κίνηση στην απόκλιση), μέχρι που την ημέρα του ηλιοστασίου αυτή η κίνηση μηδενίζεται και αντιστρέφεται. Εξίσου σωστό ετυμολογικά είναι και το συνώνυμο «ηλιοτρόπιο». Με την ευρύτερη σημασία, ο όρος «ηλιοστάσιο» σημαίνει και την ημέρα που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο, δύο φορές τον χρόνο, τον Ιούνιο και το Δεκέμβριο.
Τα ηλιοστάσια, όπως και οι ισημερίες, συνδέονται αναπόσπαστα με τις εποχές του έτους. Η αιτία της υπάρξεως των εποχών του έτους είναι ότι ο άξονας περιστροφής της Γης γύρω από τον εαυτό της δεν είναι κάθετος στο επίπεδο της περιφοράς της γύρω από τον Ήλιο, αλλά (στα χρόνια μας) σχηματίζει μία γωνία περίπου 23° 26΄ (αποκαλούμενη λόξωση της εκλειπτικής), ενώ ταυτόχρονα ο άξονας κρατά την ίδια διεύθυνση στο χώρο.
Ως αποτέλεσμα, τη μισή χρονιά (από τις 20 ή 21 Μαρτίου ως τις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου) το βόρειο ημισφαίριο «γέρνει» προς τον Ήλιο, με το μέγιστο περί τις 21 Ιουνίου, ενώ την άλλη μισή χρονιά το νότιο ημισφαίριο είναι αυτό που «βλέπει» περισσότερο ήλιο, με το μέγιστο περί τις 21 Δεκεμβρίου.
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο στη Λαογραφία
Οι Ρωμαίοι, στις 25 Δεκεμβρίου γιόρταζαν τα Βρουμάλια (Brumalia < bruma = η τροπή του Ηλίου), που ήταν αφιερωμένα στη μικρότερη ημέρα του χρόνου και στα γενέθλια του θεού Μίθρα, του ανίκητου Ήλιου (Dies Natalis Solis Invicti), που είχε καθιερωθεί επί αυτοκράτορα Αυρηλιανού, το 275. Νωρίτερα, οι Ρωμαίοι γιόρταζαν τα Σατουρνάλια (17-23 Δεκεμβρίου), όπου επικρατούσε κλίμα γενικής ευφορίας και ανταλλάσσονταν δώρα. Και οι δύο αυτές γιορτές είχαν αναφορές στα αρχαιοελληνικά Κρόνια.
Στα βυζαντινά χρόνια, τα Βρουμάλια διαρκούσαν από τις 24 Δεκεμβρίου έως τις 17 Ιανουαρίου. Τις ημέρες αυτές, οι αυτοκράτορες προσέφεραν δώρα στους συγγενείς, τους φίλους και στο προσωπικό των ανακτόρων. Η Σύνοδος της Ρώμης, το 743, κατάργησε τις συγκεκριμένες γιορτές, θεωρώντας ότι είναι ειδωλολατρικές. Οι Χριστιανοί, ήδη από τον έκτο αιώνα, γιόρταζαν στις 25 Δεκεμβρίου αντί του Μίθρα, τον «Ήλιο της Δικαιοσύνης» Ιησού Χριστό και τη γέννησή του.
Οι αγγλοσαξονικοί λαοί τιμούσαν το χειμερινό ηλιοστάσιο με παγανιστικές, ηλιολατρικές γιορτές, όπως το άναμμα φωτιάς (Yule Log), για να χαιρετίσουν την επάνοδο του ήλιου στο βόρειο ημισφαίριο.
Παλαιότερα, συνηθιζόταν την ημέρα του χειμερινού ηλιοστασίου να τοποθετείται στο αναμμένο τζάκι ένα αρκετά μεγάλο ξύλο, που ονομαζόταν μάμμη ή μπάμπω. Στο έθιμο αυτό βρίσκονται οι ρίζες του εθίμου του Χριστόξυλου, το οποίο ακολουθούσε η χριστιανική παράδοση, τα παλαιότερα κυρίως χρόνια, στα χωριά.
Το έθιμο έχει ως εξής: Σύμφωνα με την παράδοση, πρέπει σε κάθε σπίτι να καίει η φωτιά, όχι μόνο για να αποτρέπονται οι ανεπιθύμητοι καλικάντζαροι αλλά και για να ζεσταθεί ο μικρός Χριστός. Έτσι, το πιο διαλεκτό και μεγάλο κούτσουρο, φυλαγμένο ως τότε από τη νοικοκυρά του σπιτιού, το προσκομίζουν στο τζάκι τη παραμονή και το ραίνουν με αμύγδαλα και καρύδια, με ξηρούς, δηλαδή, καρπούς της περασμένης πλέον χρονιάς. Τα παιδιά του σπιτιού τρέχουν τότε να μαζέψουν τα «καταχύσματα» αυτά, όπως μαζεύουν τα κουφέτα που ρίχνουν στους νεόνυμφους στην εκκλησία. Το κούτσουρο αυτό με το άναμμα ονομάζεται Χριστόξυλο.
Σε μερικά μέρη, τη φωτιά αυτή των Χριστουγέννων, πριν την ανάψουν ή και μετά, ανάλογα τη περιοχή, τη σταυρώνουν τρεις φορές, χύνοντας επάνω της σταυρωτά κόκκινο κρασί. Ουσιαστικά, επιβιώνει ακέραια η αρχαία τελεστική σπονδή που συνηθιζόταν να γίνεται στην «ιερή εστία» του σπιτιού. Επίσης, με το άναμμα του Χριστόξυλου, σε πολλά μέρη οι γεωργοί φέρνουν κοντά στη φωτιά γεωργικά εργαλεία που τα μετατρέπουν σε λιβανιστήρια, βάζοντας επάνω κάρβουνα και θυμίαμα και θυμιατίζουν τα δωμάτια, τα πρόσωπα, το στάβλο, τα ζώα κλπ. Σε άλλα μέρη διαλέγουν ένα παιδί για να ανακατέψει τη φωτιά δίνοντάς του ένα ραβδί. Ανακατεύοντας τη φωτιά το παιδί λέει μια ευχή, η οποία λειτουργεί μαζί και ως προφητεία: «Πουλιά, κατσίκια, αρνιά, γρόσια», δηλαδή την Άνοιξη οι κότες να γεννήσουν πολλά μικρά και η πλούσια κτηνοτροφία να φέρει πολλά κέρδη.
Όταν τελειώσει το Δωδεκαήμερο, πολλοί πιστεύουν ότι η στάχτη από το Χριστόξυλο έχει χρήσιμες ιδιότητες για τη σοδειά των χωραφιών, γι’ αυτό και τη μαζεύουν και μετά τα Θεοφάνια τη ρίχνουν στο νιόβγαλτο γέννημα. Δεν θα πρέπει να συγχέεται η στάχτη του Χριστόξυλου με τις στάχτες όλου του Δωδεκαήμερου που έχουν σχέση με το έθιμο των καλικάντζαρων και αφορά άλλη παράδοση. Με τα έθιμα αυτά γίνεται παραδεκτός ο γεωργικός χαρακτήρας των Χριστουγέννων. Εδώ να επισημάνουμε πως σε αντίθεση με τη φωτιά στο τζάκι των σπιτιών, κατά τη περίοδο των Χριστουγέννων, οι υπαίθριες φωτιές έχουν πανάρχαια καταγωγή.
Ο αρχαίος κόσμος πρόσεξε στην εποχή του Χειμώνα πως σταδιακά ο Ήλιος φώτιζε όλο και λιγότερο, έτσι άρχισαν να φοβούνται πως μετά από κάποια νύκτα δεν θα ξημέρωνε ποτέ. Κοντά στο χειμερινό ηλιοστάσιο, είδαν πως έπαψε να λιγοστεύει η ημέρα, αντίθετα άρχιζε να αυξάνει. Τότε, άναψαν μεγάλες φωτιές και πανηγύριζαν τη «νίκη» του Θεού Ήλιου έναντι του Θεού Κρόνου. Γι’ αυτό και οι γιορτές των Κρονίων ήταν οι μόνες γιορτές που τιμούσαν ουσιαστικά την «ήττα» του Θεού, σε αντίθεση με όλες τις άλλες που ήταν ικετικές ή θριαμβικές.
Ένα ενδιαφέρον εθιμικό δρώμενο του χειμερινού ηλιοστασίου τηρείται μέχρι σήμερα στο Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας. Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε δύο ομάδες, στους Καθαρούς και τους Ακάθαρτους.
Οι Καθαροί, ντυμένοι με την τοπική ενδυμασία -σκουροπράσινο σακάκι και μαύρο δερμάτινο παντελόνι- φορούν στο κεφάλι ένα είδος ψεύτικης κόμμωσης σε διάφορα σχήματα, που πολλές φορές φτάνει σε ύψος τα τρία μέτρα και σε βάρος τα είκοσι πέντε κιλά! Οι Ακάθαρτοι φορούν προβιές και στα πρόσωπα έχουν άγριες μάσκες. Η γιορτή αυτή, κατά την παράδοση, έλκει την καταγωγή της από τη λατρεία της τευτονικής θεάς της γονιμότητας Πέρτχα ή Πέρχθα.
Αρκετοί πάλι συνδέουν το χειμερινό ηλιοστάσιο με το Στόουνχεντζ.
Ουδείς βέβαια μπορεί να ισχυριστεί με βεβαιότητα γιατί χτίστηκε το Στόουνχεντζ πριν από 5.000 χρόνια, αλλά θεωρείται αρκετά ισχυρό ενδεχόμενο να σηματοδοτούσε τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες. Αυτό συμβαίνει επειδή η δομή του είναι ευθυγραμμισμένη με το ηλιοβασίλεμα κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο.
Γιατί όμως το χειμερινό ηλιοστάσιο ήταν τόσο σημαντικό; Όπως αναφέρει δημοσίευμα του Vox, η Τερέζα Γουΐλσον, της American Astronomical Society, τονίζει πως «ενώ το θερινό ηλιοστάσιο προσελκύει μεγαλύτερο πλήθος, το χειμερινό ίσως να ήταν σημαντικότερο για τους αρχαίους κατασκευαστές του. Σε αυτή τη φάση, σφάζονταν πολλά ζώα για να μη χρειάζεται να ταΐζονται κατά τη διάρκεια του χειμώνα, και η μπύρα και το κρασί που είχαν φτιαχτεί νωρίτερα ήταν έτοιμα προς κατανάλωση».
Ό,τι, λοιπόν, κι αν κάνετε αυτό το πρώτο χειμερινό βράδυ, το μεγαλύτερο βράδυ του έτους, ανάψτε ένα κερί γιατί το φως ορκίστηκε να μην παραδοθεί παρά τη σκοτεινιά του ουρανού! Καλό Χειμώνα!
Η Ιστορία του Ασθενοφόρου
Η Ιστορία του Ασθενοφόρου
Ψάχνοντας στα βάθη της Ιστορίας θα βρούμε ότι έχουν επινοηθεί διάφοροι τρόποι για τη μεταφορά ασθενών και τραυματιών. Οι αιώρες πχ ήταν διαθέσιμες και χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες. Την εποχή των Αρχαίων Ελλήνων και των Ρωμαίων τα άρματα υπηρέτησαν ως ασθενοφόρα.
Το 900 μΧ. χρησιμοποιείται ένα βαγόνι με αιώρες.
Αν και αυτό ήταν ένα βήμα προόδου, τα βαγόνια δεν είχαν αποτελεσματικά φρένα, φανταστείτε κινήσεις μπρος – πίσω, ταξίδι σε κατηφόρα με αυτά τα μεταφορικά μέσα.
Το 1100 μΧ οι Νορμανδοί έφτασαν στην Αγγλία με την πρωτοποριακή στρωμνή για άλογα. Οι μονάδες αυτές αποτελούνταν από δύο άλογα με ειδικά λουριά που είχαν ένα κρεβάτι ανάμεσά τους.
Ο πιο κοινός ορισμός για το ασθενοφόρο είναι «όχημα που μεταφέρει ασθενείς ή τραυματίες».
Ωστόσο, οι ιστορικοί περιλαμβάνουν και τη περιγραφή του Φερδινάνδου και της Ισαβέλλας όταν αναφέρονται στη λέξη ασθενοφόρο.
Στα τέλη του 1400 δημιουργούν τα AMBULANCIAS ή νοσοκομεία εκστρατείας. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ιατρικές και χειρουργικές ενέργειες γίνονται σε ειδικές σκηνές περίθαλψης τραυματιών. Χρειάστηκαν όμως άλλα 300 χρόνια πριν οι άνδρες που τραυματίστηκαν στη μάχη μπορέσουν να πάνε σε νοσοκομεία ή/και υπάρξει βοήθεια σε εκείνους που δεν μπορούσαν να μετακινηθούν.
Dominique Jean Larrey. Γάλλος χειρουργός, που εργάστηκε στα πεδία των μαχών του Ναπολέοντα (https://www.fire.gr/?p=2866). Διαπίστωσε από πρώτο χέρι την ανάγκη για περίθαλψη όσο το δυνατόν συντομότερα. Πριν από αυτόν οι κανονισμοί του στρατού ήθελαν κακοφτιαγμένα και βαριά βαγόνια να μεταφέρουν τους τραυματίες στο νοσοκομείο που βρίσκονταν στο πίσω μέρος των παρατάξεων. Ο Larreyαναπτύσσει ελαφριά, δίτροχα οχήματα τα οποία δεν μεταφέρουν τους τραυματίες στο νοσοκομείο, αλλά φέρνουν τους γιατρούς στο πεδίο της μάχης. Αυτά έγιναν γνωστά ως «ιπτάμενα ασθενοφόρα», επειδή περίμεναν κοντά στο «ιπτάμενο πυροβολικό»(ελαφρύ) στο πεδίο της μάχης.
Δύο ζώα μαζί συχνά χρησίμευαν ως ασθενοφόρα. Άλογα, μουλάρια και καμήλες μετάφεραν τραυματίες για περίθαλψη. Συνδεδεμένα μεταξύ τους με καρέκλα ενδιάμεσα έγιναν γνωστά ως «cacolets». Τα κινούσαν ένας ή δύο στρατιώτες . Την πάροδο του χρόνου το όλον κατασκεύασμα βελτιώθηκε και έγινε περίτεχνο και ασφαλέστερο, ακόμα και για αναψυχή.
Ο αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος έδειξε την προφανή ανάγκη να βελτιωθεί η φροντίδα για τους τραυματίες. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, κανένα από τα θύματα στη 1η μάχη του Run Bull δεν πήγε με ασθενοφόρο στην Ουάσιγκτον, κάποιοι μάλιστα περπάτησαν ακόμα είκοσι επτά μίλια για βρουν βοήθεια. Νοσηλευτές δε, είχαν διορισθεί οι μουσικοί του συντάγματος και οι «γιοτάδες». Οι στρατιώτες είχαν τοποθετηθεί σε υπηρεσία ασθενοφόρων και υπηρετούσαν και ως βοηθοί των γιατρών. Το 1861, οι άνθρωποι αυτοί αυτό-βοηθηθήκαν και αγνόησαν τους άλλους τραυματίες. Οι χειρουργοί αντιμετώπιζαν μόνο τα περιστατικά που ανήκαν στο σύνταγμά τους, αλλά ο αριθμός των θυμάτων ήταν πολύ μεγάλος.
Ο Charles S. Tripler, ο οποίος υπηρέτησε ως Γενικός Χειρουργός του Στρατού προσπάθησε να βελτιώσει την κατάσταση και όταν δεν το κατόρθωσε ο Δρ Jonathan Letterman, διορίστηκε στη θέση του στις 4 Ιουλίου 1862. Ο Lettermanαποφοίτησε από την ιατρική σχολή το 1849 και αμέσως άρχισε τη στρατιωτική καριέρα του. Μέχρι το 1861 υπηρέτησε στα δυτικά και νοτιοδυτικά σύνορα και ήταν παρών κατά τη διάρκεια των πολέμων με τους Ινδιάνους. Η εμπειρία που απέκτησε στη θεραπεία και στη μεταφορά των τραυματιών αποδείχτηκε ανεκτίμητη. Στο πλαίσιο του δικού σχεδίου, ιατροί αξιωματικοί επέλεγαν ποιοι στρατιώτες συμμετείχαν στη φροντίδα και την μεταφορά των τραυματιών. Οι τραυματιοφορείς παρέδιδαν τους τραυματίες στα πρωτοβάθμια κέντρα. Μετά την υποτυπώδη αγωγή μεταφέρονταν στα γενικά νοσοκομεία με ασθενοφόρα, σιδηροδρομικά οχήματα ή σκάφη.
Το 1864, το Κογκρέσο ψηφίζει τη Πράξη για τα Ασθενοφόρα, το «Νόμο για την καθιέρωση ενός ενιαίου συστήματος ασθενοφόρων στο στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών». Δεν είναι πλέον τα ασθενοφόρα ένα μέρος του γενικού συστήματος μεταφοράς ασθενών. Μπορούν τώρα να υπάγονται στη δικαιοδοσία του επικεφαλής του ιατρικού τμήματος ο οποίος είναι υπεύθυνος για όλες τις πτυχές της υπηρεσίας ασθενοφόρων: διοίκηση, προσωπικό και οχήματα. Για να προσδιορίζετε δε το αντίστοιχο προσωπικό σχεδιάστηκαν ειδικές στολές και τα ασθενοφόρα απέκτησαν διαφορετικές σημάνσεις. Το πρόγραμμα έγινε ένα μοντέλο και παράδειγμα προς μίμηση σε όλο τον κόσμο μέχρι τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Σύμβαση της Γενεύης του 1864, μια διεθνής συνάντηση που έφερε συμφωνία για τη φροντίδα των τραυματιών στο πεδίο της μάχης και στα νοσοκομεία. Όλα αυτά τα άτομα απέκτησαν ουδετερότητα. Στη Συνθήκη περιλαμβάνεται επίσης η ουδετερότητα στις προμήθειες, τον εξοπλισμό και τα ασθενοφόρα. Μια προστατευτική πινακίδα εγκρίθηκε, σήμερα αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ο «Ερυθρός Σταυρός». Με τα χρόνια το πεδίο εφαρμογής των Συμβάσεων της Γενεύης συμπεριλαμβάνει τους ναυαγούς, τους αιχμάλωτους πολέμου και την προστασία των άοπλων πολιτών.
Στη Νέα Υόρκη, ο Δρ Edward B. Dalton, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως χειρουργός του στρατού ίδρυσε μια υπηρεσία ασθενοφόρων στο Bellevue. Ξεκίνησε το 1869 και είχε 1.401 κλήσεις το 1870 και το 1891 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 4.392. Αν και αυτή η αύξηση είναι αξιοσημείωτη πέντε ακόμα νοσοκομεία στη Νέα Υόρκη παρέχουν υπηρεσία ασθενοφόρων από το 1891. Τα ασθενοφόρα του Bellevue αναθέτουν σε γιατρούς ή χειρούργους τη συνοδεία. Τα οχήματα είχαν καλό εξοπλισμό με φορεία, κλπ. Κάτω από το κάθισμα του οδηγού υπήρχε κουτί με κονιάκ, έξι επιδέσμους, σφουγγάρια, υλικό για νάρθηκες και ένα μικρό μπουκάλι υπερθειϊκού σιδήρου. Υπήρχε και κινητό πάτωμα που χρησιμοποιείτο για να παραλάβουν τον ασθενή. Τα άλογα ήταν σε στάβλο κοντά στο νοσοκομείο και όπως και η πυροσβεστική υπηρεσία χρησιμοποιούσαν ειδικά λουριά για τη συγκράτηση των ζώων στο όχημα για να μπορούν να αναχωρήσουν άμεσα. Άλλες δημόσιες υπηρεσίες πρώτων βοηθειών που συνδέονται με νοσοκομεία ξεπηδούν στο Λίβερπουλ της Μεγάλης Βρετανίας και σε πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το 1899, το πρώτο μηχανοκίνητο ασθενοφόρο ήρθε στο προσκήνιο Made in Chicago και δώρο από πέντε επιχειρηματίες στον Michael Reese Hospital. Κόστισε £ 1.600 και πήγαινε με 16 μίλια. Το 1900, το New York’s, St. Vincent Hospital, απέκτησε το πρώτο «horseless» όχημα του. « Ένα ασθενοφόρο αυτού του είδους έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με τα ιπποκίνητα που είναι το πρωτότυπό του διότι αναπτύσσει μεγαλύτερη ταχύτητα υπάρχει μεγαλύτερη άνεση και ασφάλεια για τον ασθενή, μπορεί να σταματήσει άμεσα όταν λειτουργεί σε πλήρη ταχύτητα και λόγω του βάρους του, τρέχει πιο ομαλά» Τα πρώτα μηχανοκίνητα ασθενοφόρα είχαν μηχανές 2 ίππων και ικανότητα να ταξιδεύουν για 20 – 30 μίλια. Ο γιατρός στο πίσω μέρος του οχήματος μπορούσε να επικοινωνεί με τον οδηγό μέσω ενός σωλήνα ομιλίας. Ήρθε εξοπλισμένο με ηλεκτρικά φώτα, τόσο εντός όσο και εκτός του οχήματος. Ένας πολύ γνωστός κατασκευαστής ασθενοφόρων ήταν η Hess & Eisenhardt του Cincinnati στο Ohio. Άρχισε να κατασκευάζει ασθενοφόρα το 1890 και το πρώτο μηχανοκίνητο το 1906. Το 1937, κατασκεύασε το πρώτο κλιματιζόμενο ασθενοφόρο. Η εν λόγω εταιρεία, γνωστή σήμερα ως O’Gara – Hess & Eisenhardt δεν κάνει πλέον ασθενοφόρα, αλλά παράγει τεθωρακισμένα οχήματα για πλουσίους.
Όταν Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε κάποια ασθενοφόρα ήταν ακόμα ιππήλατα. Αλλά, όπως πόλεμος συνεχίζεται λεωφορεία και τα παριζιάνικα ταξί προσαρμόζονται για να χρησιμεύσουν ως ασθενοφόρα. Με την είσοδο των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο έρχονται τα «Model – T» της Ford. Η διαμόρφωση των οχημάτων που χρησιμοποιούνται ως ασθενοφόρα αυξήθηκε έτσι ώστε να παρέχει επαρκή χώρο και για γέννες. Τα οχήματα αυτά μπορούσαν να ταξιδέψουν με 45 μίλια την ώρα και αρκετά καλά σε ανώμαλο έδαφος. Το 1915 ασθενοφόρα είχαν ζωγραφισμένο καμβά τεντωμένο σε ένα πλαίσιο σαν σήμανση, αλλά το επόμενο έτος ξύλινα πηχάκια προστέθηκαν στο πλαίσιο με το καμβά να τοποθετείται από πάνω σαν σκέπαστρο. Χίλια τέτοια οχήματα έχουν ήδη κατασκευαστεί πριν η Αμερική μπει στον πόλεμο. Καθώς προχωρούσε ο πόλεμος οι Ηνωμένες Πολιτείες κατασκεύασαν περισσότερες από αυτές τις μονάδες και τις έδωσαν στις Βρετανικές και Γαλλικές υπηρεσίες που βάζουν τα δικά τους σήματα πάνω στον καμβά. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920, τα ασθενοφόρα αυτά δίνονται για χρήση σε στρατιωτικά αεροδρόμια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αεροπορική μεταφορά τραυματιών ξεκίνησε πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ένας Ολλανδός ο DeMooy σκέφτηκε τα αερόστατα. Η ιδέα του ήταν να κρεμάσει ένα γιγαντιαίο φορείο κάτω από το μπαλόνι και να χρησιμοποιούν άλογα για το τελευταίο στάδιο μεταφοράς. Κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου η γαλλική υπηρεσία αέρος πιστώνεται με την πρώτη χρήση του «ασθενοφόρου αέρα», όταν ένας αξιωματικός της Σερβίας μεταφέρθηκε από χωράφι στο νοσοκομείο. «Καταχωρίσεις που τηρούνται από το γαλλικό στρατό δείχνουν ότι, εάν απώλειες θα μπορούσαν να έχουν εκκενωθεί από αέρα μέσα σε έξι ώρες από τον τραυματισμό, το ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ των τραυματιών θα μειωθεί από 60% σε λιγότερο από 10% μια συγκλονιστική μείωση !» Ασθενοφόρο Αέρος! Οι Βρετανοί το χρησιμοποιούν για πρώτη φορά το 1917, μειώνοντας ένα ταξίδι τριών ημερών σε σαράντα πέντε λεπτά πτήσης. Ενώ τα αεροσκάφη χρησιμοποιήθηκαν για τους τραυματίες μόνο στο τέλος της δεκαετίας του 1920 αεροπλάνα εξοπλίζονται ειδικά ως ασθενοφόρα. Το 1928 οι Αυστραλοί δημιουργούν μια υπηρεσία ασθενοφόρων αέρα. Ένα πιλοτικό πρόγραμμα, με γιατρό, νοσοκόμο και χώρο για ένα φορείο. Κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας της, παρέλαβε 225 ασθενείς και διέσχισε 200.000 μίλια. Αυτή η οργάνωση είναι γνωστή ως η «Ιπτάμενη Βασιλική Υπηρεσία Γιατρών» της Αυστραλίας και εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι σήμερα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες το σώμα αέρα σχεδιάζεται με τρία αεροπλάνα ασθενοφόρα το 1929. Δύο ασθενείς σε φορεία, πιλότος και ένα υπάλληλος. Το πρώτο βρετανικό ασθενοφόρο αέρα για το ευρύ κοινό ήταν το 1933, όταν ένας ασθενής στα πρόθυρα της περιτονίτιδας μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο. (Επίτηδες χρησιμοποιώ τη έκφραση υπηρεσία αέρα και όχι αεροδιακομιδή)
Κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου διάφορες χώρες διέθεταν οχήματα για να χρησιμοποιηθούν σαν ασθενοφόρα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ένα φορτηγό Dodge με έναν εξακύλινδρο κινητήρα που είχε τέσσερις ταχύτητες και ζύγιζε μισό τόνο. Οι Άγγλοι χρησιμοποίησαν το Rover 9 στις γραμμές του μετώπου. Είχε χώρο για δύο φορεία ή ένα φορείο και τρεις τραυματίες καθιστούς, ή έξι καθιστούς τραυματίες. Ένας άλλο Βρετανικό ασθενοφόρο ήταν το Bedford. Το μακρύ Bedford είχε χώρο για τέσσερα φορεία ή δέκα καθιστούς τραυματίες. Ένας άλλος τύπος ασθενοφόρου που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν αυτά τα λεγόμενα «τα μισά» που είχαν τροχούς εμπρός και ερπύστριες πίσω ή ήταν και αμφίβια οχήματα.
Τα ελικόπτερα έφτασαν για πρώτη φορά στη σκηνή το 1907, αλλά το μοντέλο Paul Cornu δεν προχωρά. Ο άνθρωπος που πιστώνεται για την παραγωγή ενός επιτυχούς ελικοπτέρου είναι ο Igor Sikorsky. Για πρώτη φορά άρχισε να εργάζεται για τα ελικόπτερα το 1910, αλλά δεν ήταν παρά το 1939 που απογειώνεται η επιτυχία του. Ο Sikorsky πιστώνεται με το ακόλουθο απόσπασμα: «Αν ένας άνθρωπος έχει ανάγκη από διάσωση, ένα αεροπλάνο μπορεί να έρθει και να ρίξει τα λουλούδια σ ‘αυτόν και αυτό είναι ακριβώς είναι η διαφορά του με το ελικόπτερο που μπορεί να έρθει και να σώσει τη ζωή του». (http://www.sikorskyarchives.com/indexlnk.html). Ελικόπτερα χρησιμοποιήθηκαν πολύ κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1944, ένα ελικόπτερο στη Νέα Υόρκη πραγματοποιεί μεταφορά σε νοσοκομείο του New Jersey θυμάτων έκρηξης σε ατμόπλοιο. Τα ελικόπτερα σήμερα εξακολουθούν να παρέχουν μια ανεκτίμητη υπηρεσία στη φροντίδα και τη μεταφορά των βαρέως πασχόντων ασθενών προς τα κέντρα τραύματος σε όλο τον κόσμο.
Σιγά – σιγά, ιδίως κατά τη διάρκεια και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, νοσοκομεία και οι γιατροί απομακρύνονται από την προνοσοκομειακή φροντίδα. Η μεταφορά συχνά ελέγχεται από τα δημοτικά νοσοκομεία ή την πυροσβεστική υπηρεσία και υπάρχει το τραγελαφικό, ακόμα και νεκροφόρα να γίνεται ασθενοφόρο. Το Τέξας ψήφισε νόμο το 1947 για τη ρύθμιση των κανόνων ασθενοφόρου. Θα έπρεπε να μεταφέρει ένα νάρθηκα έλξης, οξυγόνο και ελάχιστο εξοπλισμό πρώτων βοηθειών και εργαζόμενους που έχουν εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες. Η φιλοσοφία εκείνη τη περίοδο ήταν ότι η φροντίδα έκτακτης ανάγκης άρχιζε όταν το άτομο θύμα ή τραυματίας έφτανε στο νοσοκομείο.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και του 1960, δύο βασικές εξελίξεις: Οι καρδιακές συμπιέσεις και οι εμφυσήσεις (CPR) ανάγκασε το ιατρικό προσωπικό να αναγνωρίσει την επίπτωση της εκπαίδευσης του προσωπικού που θα έπρεπε να ανταποκριθεί γρήγορα σε επείγοντα ιατρικά περιστατικά. Οι γιατροί ήρθαν να αποδεχτούν τη πραγματοποίηση θεραπείας στη σκηνή του συμβάντος, ειδικά για τα εμφράγματα κάποιες ενέργειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά ζωής και θανάτου. Την ίδια στιγμή, στα στατιστικά καταγράφονται 50.000 θάνατοι από τροχαία. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αντιλαμβάνεται μια επείγουσα ανάγκη για αλλαγές στη φροντίδα έκτακτης ανάγκης και τη μεταφορά και προβλέπει χρηματοδότηση. Ιατρικά προγράμματα επείγουσας βοήθειας ξεκινούν σε όλη τη χώρα.
Το 1965 «The Accidental Death & Disability Paper» δηλώνει ότι το στυλ του ασθενοφόρου όπως είναι (στέισον βάγκον ή σασί λιμουζίνας) είναι ανεπαρκές. Περισσότερος χώρος είναι αναγκαίος για τον ασθενή, το συνοδό και τον εξοπλισμό. Τέσσερα χρόνια αργότερα, μια έκθεση με τίτλο «Ιατρικές Απαιτήσεις για το Σχεδιασμό Ασθενοφόρων και Εξοπλισμού» υποβάλλεται στο Υπουργείο Μεταφορών και την Εθνική Υπηρεσία Οδικής Ασφάλειας.
Μπαίνοντας στον 21ο αιώνα οι ειδικοί εξακολουθούν να συζητούν τις αλλαγές στα ασθενοφόρα. Με τη αρχή της βιοτρομοκρατίας και των φυσικά μεταδιδόμενων ασθενειών, η ποιότητα του αέρα μέσα στο ασθενοφόρο είναι στο επίκεντρο της προσοχής. Η κυκλοφορία του αέρα και η διήθηση χρειάζονται βελτίωση για την προστασία τόσο του ασθενούς όσο και εκείνων που παρέχουν φροντίδα. Η ασφάλεια των επιβατών και η πρόσβαση στον εξοπλισμό είναι επίσης στοιχεία που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Οι απασχολούμενοι στην παροχή υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης έχουν αρχίσει να εκφράζουν τις ανάγκες τους για νέα οχήματα. Αυτοί επηρεάζουν και το σχεδιασμό της μονάδας σε τομείς όπως η ορατότητα του οχήματος, η συρόμενη πλευρική είσοδος και τις ανάγκες σε εξειδικευμένες μονάδες (δηλαδή καρδιακή ή νεογνού).
Κατά τη διάρκεια των ετών της «ιατρικής υπηρεσίας έκτακτης ανάγκης» έχουν σωθεί αμέτρητες ζωές με κάθε λογής ασθενοφόρα, αεροπλάνα και πλοία, από την παροχή φροντίδας στη τόπο του συμβάντος και την μεταφορά μέχρι και την κατάσταση και τραυματιών όταν φθάσουν στα κέντρα για περαιτέρω περίθαλψη. Τι επιφυλάσσει όμως το μέλλον στα μέσα μεταφοράς;
Αναφορές: Maloney, Robert J. «Η Εξέλιξη της μεταφοράς ασθενών». FireEMS Ιούλιος/Αύγουστος 2003: 52 – 60.
Μετάφραση – Προσαρμογή για το Fire.gr, Χ. Ζαφειρίου
https://twitter.com/apokalipsi9
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Ελληνικά υποβρύχια: Ο αθόρυβος εφιάλτης των Τούρκων στο Αιγαίο
Ελληνικά υποβρύχια:
Ο αθόρυβος εφιάλτης των Τούρκων
στο Αιγαίο
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
Τέλεια η Αθήνα χωρίς τους Αθηναίους, σύμφωνα με έρευνα5
Τέλεια η Αθήνα χωρίς τους Αθηναίους, σύμφωνα με έρευνα Φανταστική είναι η Αθήνα αρκεί να μην έχει Αθηναίους, όπως προκύπτει από έρευνα που...
-
Ιούλιος: λαογραφία - παροιμίες- ήθη - έθιμα - τραγούδια 09:01 Σάββατο, 1 Ιουλίου 2017 ΓΙΟΡΤΕΣ ΕΛΛΑΔΑ Ιούλιος, Γιούλ... -
►Tarot: "Οι περισσότερες σχετικές γενικότητες / Major Arcana" .- 01/15/2018 από την Aquileana Τα είκοσι δύο φύλλ...
-
Ντάβανος: Γνωριμία με το έντομο... Ντάβανος , ο (ουσιαστικό) [λατινική λέξη tabanus = οίστρος] το έντομο που κεντρίζει τα βόδια, η ...
